İster kader deyin, ister şans, ister nasip. Başarı ve başarısızlıklarımızdaki payları sandığımızdan büyük. Anlam aramak insani ve sağlıklıdır. Beyin, başına geleni açıklamak ve bir örüntü kurmak ister. Sorun, her sonucu tümüyle kendi çabamıza ya da kusurumuza yazdığımızda başlar. Çünkü hikayenin önemli bir kısmı, biz seçmeden yazılıyor. Peki...
Psikiyatrik ilaç kullanıyorsanız bırakmayın. Sadece tek bir şey söyleyin: çocuk düşünüyor musunuz? Antidepresan, duygudurum düzenleyici, antipsikotik. Hangi ilaç olursa olsun, reçete yazılırken çocuk planınız varsa ya da korunmuyorsanız bunu hekiminize söyleyin. Doktorunuz sormasa bile. Çünkü bu konuşma çoğu zaman hiç açılmıyor. 488.175 kadınlık çalışmada, gebelikte riskli sayılan...
"Az kalsın kazanıyordum" cümlesi, beyin için kayıp gibi değil, kazanç gibi işlenebiliyor. Neuron dergisinde yayımlanan çalışmada (Clark ve ark., 2009) katılımcılar slot makinesinde kıl payı kaçırdıkları sonuçları tam kayıptan daha az keyifli buldu. Buna rağmen oynama istekleri arttı. Beyin görüntülemede ventral striatum ve insula, yani gerçek...
Zihninizi "Salabilme" Sanatı Doç. Dr. Alişan Burak Yaşar Zihnimize bir günde 30–70 bin düşünce geliyor. Sorun düşüncelerin gelmesi değil; hangisiyle saatlerce oturduğumuz. Ruminasyon: Geçmişe dönük tekrarlayan düşünme. "Neden bu hale geldim?" Sorun çözme gibi görünür ama verimsizdir; uykusuzluk ve enerji kaybı üretir. Kilit soru: bunca yıl düşünüp durmak...
Psikiyatrinin en etkili tedavisi, aynı zamanda en az konuşulanı. Bunun nedeni etkisizlik değil. Dirençli depresyonda 69 randomize çalışma ve 10.285 katılımcıyı kapsayan bir ağ meta-analizinde 25 farklı tedavi karşılaştırıldı. Plaseboya karşı en yüksek yanıt olasılık oranı elektrokonvülsif tedaviye (EKT) aitti: OR 12,86. Ulusal verilerde depresyonda yanıt...
Hatan seni tanımlamaz: onu onarma çaban, iyileşme kapasiteni gösterir. 🌿 Hepimiz kusurluyuz; hata yaparız, bazen hata yapmasak bile bir şey içimizi acıtır. Psikodinamik bakış açısından asıl belirleyici çoğu zaman hatanın kendisi değil, ardından gelen "telafi" (onarım) çabasıdır. Freud, "Yas ve Melankoli"de (1917) sağlıklı yası —kaybı işleyip dünyayla...
Bir duyguyu "düşünme" dediğin an, zihnin tam da onu düşünür. Peki çözüm ne? Duyguları zorla bastırmaya çalışmak çoğu zaman ters teper: kısa vadede rahatlatır, ama yükü büyütür. "Beyaz ayı" deneyinden bu yana biliyoruz ki bir düşünceyi kovmaya çalışmak onu geri getirebilir (Wegner ve ark., 1987). Aynı...
Yalnızlığı susturmak için içiyoruz — ama esrar çoğu zaman o yalnızlığı sessizce büyütüyor olabilir. Düzenli esrar kullanımı, ruh sağlığı ve sosyal bağ açısından ılımlı ama tutarlı riskler taşıyor. Kanıtlar ne diyor? Depresyon riski artıyor. Boylamsal meta-analizlerde kullananlarda depresyon riski daha yüksek (OR ~1,3), ağır kullanımda daha da...
"Üzülmek de sevdaya dair." Attila İlhan böyle yazmıştı. Peki acı gerçekten bir arıza mı — yoksa neyi sevdiğinin haritası mı? Psikolojinin son yıllardaki en sağlam bulgularından biri şu: asıl sorun çoğu zaman acının kendisi değil, acıdan kaçmak. "Deneyimsel kaçınma" denen bu eğilim; depresyon, kaygı, travma ve...
Kötü bir günün ardından tek kadeh… Peki ertesi sabah neden daha kötü hissediyorsun? Alkol akut olarak kaygıyı azaltır: GABA'yı güçlendirir, glutamatı baskılar. Tuzak da buradadır. Beyin dengelemek için ters yöne kurulur; alkol düşünce geriye aşırı uyarılmış bir sinir sistemi kalır — kaygı, huzursuzluk, bozulmuş uyku. Kaygıyı...