Güncel Makaleler

11 May

Posted at 18:19h in Güncel Makaleler

Hem dağınık hem mükemmeliyetçi olabilir miyiz? Klinikte yanıtı evet — özellikle yüksek zekâ altında. OKKB (Obsesif-Kompulsif Kişilik Bozukluğu), OKB ile karıştırılmamalı. OKB’de istem dışı düşünceler ve ritüeller vardır; OKKB ise kişiliğin kendisine yerleşmiş aşırı mükemmeliyetçilik, katılık, kontrol ihtiyacı ve aşırı işkolikliktir. DEHB ile OKKB ilk bakışta zıt...

08 May

Posted at 16:47h in Güncel Makaleler

Yanıt için kişiliği parçalamak değil — savunmayı görünür kılmak gerekiyor. Klinikte narsisizm tek bir tablo değil; ICD-11 ve DSM-5-AMPD onu kendilik / öz-yönelim / empati / yakınlık alanlarındaki bozulma şiddeti üzerinden okur. Üç temel boyut var: agentik dışadönüklük, antagonizma ve narsistik nörotisizm. Klasik gözlemde üç yüz ayırt...

08 May

Posted at 16:44h in Güncel Makaleler

Saatlerce ekrana bakıp hiçbir şey yapamadığınız anlar tesadüf değil. Sürekli bilişsel yük altında dikkat (vigilant attention) zamanla düşer — bu nörobilimde “vigilance decrement” olarak bilinir. Mikro mola, iki görev arasında verilen 30 saniye–10 dakikalık kısa aradır. 22 çalışmayı içeren bir meta-analiz (n=2.335) gösterdi ki kısa molalar...

08 May

Posted at 16:41h in Güncel Makaleler

Beyniniz onun tersini de otomatik öğreniyor. Çocuk masallarından film finallerine kadar duyduğumuz bu cümle, dilbilim ve davranış biliminin kavşağında ciddi bir politik risk taşır. #İlişkisel Çerçeve Kuramı’na (RFT) göre beyin, bir cümle kurulduğunda yalnız o cümleyi değil; onun simetriğini, zıttını ve bağlantılarını da otomatik olarak türetir (mutual entailment)....

08 May

Posted at 16:38h in Güncel Makaleler

En sık 5 spesifik fobi ve bilimsel olarak en etkili tedavi yöntemi. Asansöre binmemek için 7 kat merdiven çıkıyorsanız. Tatil planınızı uçaktan kaçınmak için değiştiriyorsanız. Kan testi randevunuzu haftalardır erteliyorsanız — Bu, “biraz korkma” değil. Klinik bir tablo olabilir. 📊 Yaşam boyu fobik bozukluk yaygınlığı yetişkinlerde **%7.7 – %12.5**. Yani...

02 May

Posted at 17:10h in Güncel Makaleler

Bir şarkı sizi anında sakinleştirir, başkası ayağa kaldırır. Bu rastlantı değil — müzik, otonom sinir sisteminize doğrudan konuşur. 104 randomize kontrollü çalışmanın ve 9.617 katılımcının dahil edildiği meta-analiz, müzik dinlemenin kalp atışını, kan basıncını ve kortizol (stres hormonu) düzeyini ölçülebilir biçimde düşürdüğünü gösterdi (de Witte ve...

27 Nis

Posted at 23:34h in Güncel Makaleler

Bilimsel Bilginin 5 Katmanı: “Kaynıma çok iyi gelmiş” demek neden yetmez? 🧬 Bir tanıdığa iyi gelen bir tedavi, size de iyi geleceğinin ispatı değildir. Bilim, bir bilginin ne kadar güvenilir olduğunu 5 farklı katmanda değerlendirir 👇 🔴 Kat 1 — Vaka Sunumları: “Bir kişide şu olmuş.” Sadece bir...

27 Nis

Posted at 22:37h in Güncel Makaleler

Sabahları kafanız bir türlü açılmıyorsa, sorun motivasyon değil — sinir sisteminizi uyandıracak bir uyaranın eksikliği olabilir. 3.018 kişiyle yapılan randomize kontrollü bir çalışma (PLOS ONE, 2016), 30 gün boyunca duşun son 30 saniyesini soğuğa çeviren grupta hastalık nedenli iş kaybının %29 azaldığını gösterdi. Üstelik 30 saniye,...

25 Nis

Posted at 09:56h in Güncel Makaleler

Borderline maratonunda fark edilmeyen kestirme: yetişkin DEHB. 3 yıldır DBT görüyor; ama randevulara yetişemiyor, planı bir günden uzun tutamıyor. Soru, terapinin yetip yetmediği değil — altta tanınmamış bir tablo olup olmadığı. BKB; duygulanım, ilişkiler, kimlik ve dürtü kontrolünde yaygın bir kararsızlık örüntüsüdür. Erken erişkinlikte başlar; uzun izlemde...