Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO182

Psikiyatri tarihi: elektrokonvülsif tedavinin rolü

HISTORY OF PSYCHIATRY: THE ROLE OF ELECTROCONVULSIVE THERAPY

Elektrokonvülsif tedaviyi çevreleyen tartışma tutarlı ampirik bulgulardan çok etik ve kuramsal anlaşmazlıklarla şekillenmiştir; mevcut kanıt özellikle depresyonda etkinliği desteklemekte, bilişsel etkiler ise ağırlıklı olarak kısa süreli görünmektedir.

Amaç, elektrokonvülsif tedaviyi (electroconvulsive therapy, ECT) çevreleyen tartışmanın tarihsel evrimini çözümlemek ve başlıca psikiyatrik bozukluklarda, özellikle depresyonda etkinlik ile bilişsel etkilere ilişkin güncel kanıtı eleştirel biçimde değerlendirmektir. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır: tarihsel literatürün sistematik olmayan anlatı derlemesi (ağırlıklı olarak Shorter ve Healy ile Read'in çalışmalarına dayanarak) ve 2023 yılında Medline (Ovid) üzerinde yapılan yapılandırılmış literatür taraması; tarama depresyon, şizofreni, bipolar bozukluk ve katatonide etkinlik ve bellekle ilgili sonlanımları kapsamaktadır. Tartışmanın zemini zaman içinde değişmiştir: 1938'deki doğuşunun ardından erken dönem karşıtlık psikanalizle kuramsal çatışmayı, 1970'lerdeki antipsikiyatri hareketi aydınlatılmış onam eksikliği ve zorlama gibi etik kaygıları, günümüzdeki tartışma ise başta bellek bozukluğu olmak üzere bilişsel yan etkileri yansıtmaktadır. ECT ile simüle ECT'yi karşılaştıran çalışmaların yöntemsel kalitesi kalıcı biçimde düşüktür; posterdeki kabarcık grafiğinde ortalama kalite puanı 24 üzerinden 12,3'tür ve Read ve arkadaşları 2019'da belirlenen 11 çalışmanın tümünü düşük kaliteli bulmuş, ECT lehine sonuçlanan beş meta-analizin de bu çalışmaları içerdiği için yanlı olduğunu öne sürmüştür. Buna karşılık aktif plasebo tasarımlı çalışmaların yöntemsel olarak daha güçlü olduğu belirtilmekte, kısa darbeli ECT'nin aktif plasebo olarak kullanılan ultra kısa sağ tek taraflı ECT'ye kıyasla remisyon oranlarında istatistiksel olarak anlamlı üstünlük gösterdiği (Spaans ve ark. 2013) ve bunun önceki RKÇ'lerle desteklendiği aktarılmaktadır. Bellek üzerine bulgular daha tutarlıdır: iki RKÇ'de ECT sonrası kısa süreli bellek ve öğrenme bozukluğu ölçülebilir ancak geçici bulunmuş, tedavi bittikten sonraki günlerde sürmemiştir; etkiler ECT yöntemine göre değişmektedir. Sonuç olarak güncel kanıt ECT'nin etkinliğini, özellikle depresyonda desteklemekte, ancak rolünü netleştirmek için mevcut en iyi alternatif tedavilerle karşılaştıran güçlü çalışmalara gereksinim duyulmaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri