Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO144

Gençlik ruh sağlığında dijital pandemi: hassas müdahalenin ve algoritmik sorumluluğun hayata geçirilmesi

THE DIGITAL PANDEMIC IN YOUTH MENTAL HEALTH: IMPLEMENTING PRECISION INTERVENTION AND ALGORITHMIC RESPONSIBILITY

Yapay zekâ aracılı dijital ekosistemlerin yol açtığı dijital pandemi, algoritmik psikopatogenez olarak kavramsallaştırılmakta ve dijital fenotipleme ile zamanında uyarlanabilir müdahalelere dayanan üç basamaklı bir hassas psikiyatri çerçevesi önerilmektedir.

Sunumun amacı, oyun temelli çocukluktan telefon temelli çocukluğa geçişle ilişkili olarak gençlerde toplum düzeyinde görülen ruh sağlığı krizi artışını dijital pandemi kavramıyla tanımlamaktır. Çerçeve, güncel nörobiyolojik araştırmaların, klinik kanıtların ve dijital sağlık etiğinin sentezi yoluyla geliştirilmiş; bulaş mekanizmaları üç etkileşimli kaynak üzerinden haritalanmıştır: yapay zekâ algoritmaları (duygu tetikleme, filtre balonları ve yankı odaları, olumsuzluğun güçlendirilmesi, aralıklı pekiştirme), kötü niyetli kullanıcılar (siber zorbalık, taciz, aşırıcı ya da zararlı içerik yayma, istismar) ve tanı almamış ruhsal sorunları olan kırılgan kullanıcılar (filtrelenmemiş düzensiz ifade, duygusal manipülasyona yatkınlık). Posterdeki Tablo 1 bu rolleri mekanizma ve etki sütunlarıyla ayrıntılandırmakta; algoritmalar için artmış anksiyete, depresyon, yalnızlık, bilişsel katılık ve toplumsal kutuplaşma, azalmış empati ve sosyal medya bağımlılığında artış, kötü niyetli kullanıcılar için travma ve uzun süreli psikolojik hasar, tanı almamış kullanıcılar için ise etkileşimlerde toksisite artışı ile akran etkisiyle büyüyen intihar ve kendine zarar verme riski bildirilmektedir. Yazar, epizodik değerlendirmeden sürekli ve kişiselleştirilmiş müdahaleye geçişi öngören bir Dijital Hassas Psikiyatri (Digital Precision Psychiatry) çerçevesi önermekte; birincil önlemede ruh sağlığı okuryazarlığı ve büyük dil modeli (large language model, LLM) temelli psikoeğitim, ikincil önlemede dijital fenotipleme, giyilebilir algılama ve çok kipli yapay zekâ ile zamanında uyarlanabilir müdahaleler (Just-in-Time Adaptive Interventions, JITAI), üçüncül önlemede LLM destekli klinik karar desteği, intihar riski izlemi ve yapay zekâ destekli psikoterapi yer almaktadır. Posterdeki Şekil 1'de, geleneksel tıbbın ortalama tedavi etkilerini randomize kontrollü çalışmalarla kestirdiği ve çoğu psikiyatrik tedavinin yalnızca orta düzey etkinlik gösterdiği belirtilerek tedavi gerekli sayısı (number needed to treat, NNT) yaklaşık 7 olarak verilmektedir. Sonuç olarak dijital pandemi, telefon temelli toplumsal etkileşim zemininde işleyen algoritmik patogenez olarak ele alınmakta; platform algoritmalarının ve tasarım özelliklerinin ruh sağlığının yukarı akım belirleyicileri sayılması, şeffaflık, hesap verebilirlik ve klinik bilgiye dayalı koruyucu önlemlerle birlikte ölçeklenebilir dijital terapötiklerin önceliklendirilmesi önerilmektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri