Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

Elektrokonvülsif tedavinin etki düzeneklerine görüntüleme temelli bakış

Neuroimaging insights into the mechanisms of electroconvulsive therapy

Otuz yılı aşkın görüntüleme verisi EKT'nin beyinde yapısal ve ağ düzeyinde değişiklikler oluşturduğunu göstermekte, sunumda bu değişiklikler bozma, güçlendirme ve yeniden bağlanma (Disrupt, Potentiate, Rewire) sırasıyla ilerleyen bir etki düzeneği modeli içinde kavramsallaştırılmaktadır.

Elektrokonvülsif tedavi (electroconvulsive therapy, EKT) 1938'deki kullanıma girişinden bu yana, deneysel olarak bulunmuş nöbet temelli bir uygulamadan modern ve sıkı düzenlenmiş bir nöromodülasyon girişimine dönüşmüştür; nörobiyolojik etkileri ayrıntılı tanımlanmış olmakla birlikte bu etkileri klinik düzelmeye bağlayan düzenekler tam olarak anlaşılmamıştır. EKT'nin 1990'ların başındaki ilk manyetik rezonans görüntüleme çalışmaları büyük ölçüde anlamsız bulgulardan yola çıkarak yapısal beyin hasarı kanıtı bulunmadığı sonucuna varmıştır. İzleyen otuz yılda teknolojik ilerlemeler giderek daha ince ayrıntılı görüntüleme çalışmalarına olanak vermiş; doku özelliklerinde değişiklikler, belirli ilgi bölgelerinde ve daha geniş beyin alanlarında hacim artışları ile yapısal ve işlevsel beyin ağlarında değişimler ortaya konmuştur. Bu değişikliklerin bir bölümünün yan etkilerle ilişkili olduğuna dair kanıt bulunmakta, ancak olumlu klinik sonlanımla nedensel bağı olan değişiklikler daha belirsiz kalmakta; beyin ağlarındaki değişimlerin özellikle ilgili olabileceği belirtilmektedir. Global ECT-MRI Araştırma İşbirliği'nin, sunucunun kendi grubunun ve daha geniş EKT görüntüleme yazınının bulgularına dayanarak, etki düzeneğini zamansal sıra içinde kavramsallaştıran Bozma, Güçlendirme ve Yeniden Bağlanma (Disrupt, Potentiate, Rewire, DPR) modeli önerilmektedir. Bu modelde EKT, kilitlenmiş patolojik bir beyin durumunu akut olarak bozan, ardından sinirsel esnekliği (neural plasticity) biyolojik olarak güçlendiren ve büyük ölçekli ağların daha az depresif, daha az katatonik ve daha uyum sağlayıcı davranış durumlarına doğru yeniden bağlanmasına olanak veren aşamalı bir girişim olarak ele alınmaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri