Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0442

Psikiyatride dijital fenotipleme: klinik uygulamalar ve translasyonel zorluklar

DIGITAL PHENOTYPING IN PSYCHIATRY: CLINICAL APPLICATIONS AND TRANSLATIONAL CHALLENGES

Dijital fenotiplemenin klinik vaadi yüksektir, ancak ileriye dönük doğrulama, standartlaşma ve etik yönetişim olmadan klinik uygulamaya geçemez.

Derleme, akıllı telefon ve giyilebilir cihazlardan gerçek zamanlı davranışsal bilgi türeten dijital fenotiplemenin (digital phenotyping) başlıca psikiyatrik bozukluklardaki klinik önemini ve translasyonel engellerini özetlemeyi amaçlamıştır. Yöntem olarak PubMed'de dizinlenen derlemeler ve seçilmiş birincil çalışmalar üzerinden hedefli anlatısal derleme (narrative review) yapılmış; depresyon, anksiyete ve şizofreni spektrumu bozukluklarına odaklanılarak pasif algılama (passive sensing), ekolojik geçerlilik (ecological validity), uzunlamasına izlem ve relaps öngörüsü vurgulanmıştır. İlgili dijital belirteçler uyku, hareketlilik, sosyallik, fiziksel etkinlik, konuşma ve ses ile telefon kullanımı olarak sıralanmıştır; posterdeki tabloda uyku süresi ve sirkadiyen ritim duygudurum değişimi ve relaps riskiyle, GPS değişkenliği ve evde kalma süresi psikomotor değişim ve geri çekilmeyle, çağrı ve mesaj sıklığı sosyal izolasyonla, konuşma perdesi ve prozodisi duygulanım ve negatif belirtilerle ilişkilendirilmiştir. Çok modlu (multimodal) verinin kişiselleştirilmiş izlem, erken uyarı işaretleri, ölçüme dayalı bakım ve zamanında girişim için kullanılabileceği belirtilmiştir. Başlıca kısıtlar yöntem heterojenliği, eksik veri, değişken uyum, sınırlı dış doğrulama ve genellenebilirlik, mahremiyet, algoritmik yanlılık ve iş akışına entegrasyon güçlükleridir. Posterde hasta kaydı, veri toplama, güvenli veri işleme, risk sınıflandırması, klinik değerlendirme ve girişim ile izlem basamaklarından oluşan altı aşamalı bir klinik uygulama yolu ve mahremiyet, şeffaflık, insan denetimi, hakkaniyet ve birlikte çalışabilirlik güvenceleri önerilmiştir. Sonuç olarak klinik uygulamanın ileriye dönük doğrulama, standartlaştırılmış yöntemler, şeffaf raporlama, hakkaniyetli algoritmalar, güçlü mahremiyet güvenceleri ve sürekli insan klinik denetimi gerektirdiği vurgulanmıştır.

Tüm WCP 2026 özetleri