Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO473

Yaygın anksiyete bozukluğunda bilişsel bozulma: yaygınlık, ilişkili etmenler ve kısa bir tarama ölçeğinin kullanımı

COGNITIVE IMPAIRMENT IN GENERALIZED ANXIETY DISORDER: PREVALENCE, CORRELATES, AND USE OF A BRIEF SCREENING QUESTIONNAIRE

Yaygın anksiyete bozukluğu olan hastaların yaklaşık üçte birinde nesnel bilişsel bozulma saptanmış, en sık etkilenen alan dikkat ve işlemleme hızı olmuş, kısa tarama ölçeğinin ayırt ediciliği ise sınırlı kalmıştır.

Amaç, yaygın anksiyete bozukluğu (generalized anxiety disorder, GAD) olan bireylerde nesnel bilişsel bozulmanın yaygınlığı ve alan örüntüsünü belirlemek, ilişkili demografik ve anksiyeteye bağlı etmenleri saptamak ve Tayvan Biliş Ölçeği'nin (Taiwan Cognition Questionnaire, TCQ) rutin psikiyatrik değerlendirmede tarama aracı olarak kullanımını değerlendirmektir. Kesitsel çalışmaya bir üniversite hastanesinden ICD-10 ölçütlerine göre GAD tanısı alan 200 Tayvanlı ayaktan hasta alınmış; öznel ölçümler için GAD-7 ve TCQ, nesnel ölçümler için WMS-III Sözcük Listesi, Benton Görsel Bellek Testi (BVRT), Wisconsin Kart Eşleme Testi 64 kart sürümü (WCST-64) ve Kapsamlı İz Sürme Testi (CTMT) Deneme 1 uygulanmıştır; alan bozulması 5. persentil altındaki başarım, genel bozulma ise iki ya da daha fazla alanın bozuk olması şeklinde tanımlanmış, hiyerarşik regresyon, gizil sınıf analizi ve regresyonu, yapısal eşitlik modeli (SEM) ve ROC analizi yapılmıştır. Bozulma oranları sözel öğrenme ve bellekte %10,0, sözel olmayan bellekte %30,5, yürütücü işlevlerde %27,0, dikkat ve işlemleme hızında %40,0 olup genel nesnel bilişsel bozulma %31,0 bulunmuştur. Gizil sınıf analizinde korunmuş bilişsel profil %76,5 (n=157), düşük bilişsel başarım profili %23,5 (n=43) oranında saptanmış; gizil sınıf regresyonunda eğitim için olasılık oranı (odds ratio, OR) 0,60 (%95 GA 0,40-0,89, p=0,011) hesaplanmıştır. SEM'de eğitimin nesnel bilişe etkisi beta=0,598 (p<0,001), GAD-7 puanının etkisi beta=-0,206 (p=0,005), açıklanan varyans R2=0,341 olup model uyumu X2(14)=35,15, p=0,001; CFI=0,907; TLI=0,813; RMSEA=0,087; SRMR=0,069 olarak bildirilmiştir. TCQ için ROC analizinde eğri altında kalan alan (AUC) 0,61 (%95 GA 0,52-0,7, p=0,020), en uygun kesme noktası 6/7 (duyarlılık 0,468, özgüllük 0,717) bulunmuş, ölçeğin ayırt ediciliği sınırlı olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak GAD'de bilişsel bozulma sık ve heterojendir, daha düşük eğitim düzeyi en tutarlı ilişkili etmendir, öznel yakınmalar ile nesnel biliş arasındaki örtüşme sınırlıdır ve kısa ölçekler tarama ya da triyajı destekleyebilir ancak nesnel testlerin yerini alamaz. Kısıtlılıklar arasında kesitsel ve tek merkezli desen, karşılaştırma grubunun bulunmaması ve ilaç, uyku ile eş tanıların sınırlı değerlendirilmesi sayılmıştır.

Tüm WCP 2026 özetleri