Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0083

DEHB, mükemmeliyetçilik ve öz şefkat: olumsuz duygulanıma giden yollar

ADHD, PERFECTIONISM, AND SELF-COMPASSION: PATHWAYS TO NEGATIVE AFFECT

DEHB belirtilerinin olumsuz duygulanım üzerindeki etkisi, mükemmeliyetçilik ve öz şefkat tarafından hem bağımsız hem de ardışık biçimde kısmen aracılanmaktadır.

Çalışmanın amacı, DEHB belirtileri ile olumsuz duygulanım (negative affect) arasındaki ilişkide mükemmeliyetçiliğin (perfectionism) ve öz şefkatin (self compassion) aracı (mediator) rolünü incelemektir. Genel popülasyondan 792 yetişkin (%72 kadın; ortalama yaş 30,9 ± 15,1; aralık 18 ile 74 yaş) Portekizce geçerlenmiş öz bildirim ölçeklerini doldurmuştur: ASRS-5 (DEHB belirtileri), Big Three Perfectionism Scale Short Form, Self-Compassion Scale-12 ve Profile of Mood States-12. Tüm değişkenler cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdiğinden (kadınlarda DEHB belirtileri, mükemmeliyetçilik ve olumsuz duygulanım daha yüksek, öz şefkat daha düşük), cinsiyet kontrol edilerek seri çoklu aracılık (serial multiple mediation, Model 6) analizi yapılmıştır. Pearson korelasyonları: DEHB belirtileri ile mükemmeliyetçilik 0,510; DEHB ile öz şefkat -0,425; DEHB ile olumsuz duygulanım 0,498; mükemmeliyetçilik ile olumsuz duygulanım 0,504; mükemmeliyetçilik ile öz şefkat -0,423; öz şefkat ile olumsuz duygulanım -0,360 (tümü p<0,01). Aracılık modelinde toplam etki 0,5840 (SE 0,0365; p<0,001), doğrudan etki 0,3480 (SE 0,0365; p<0,001) ve toplam dolaylı etki 0,2360 (SE 0,0257) bulunmuştur. Dolaylı yolların tümü anlamlıdır: yalnız mükemmeliyetçilik üzerinden a1b1 = 0,2054, ardışık yol a1d12b2 = 0,0360, yalnız öz şefkat üzerinden a2b2 = 0,0163. Yazarlara göre DEHB özellikleri yüksek mükemmeliyetçilik ve düşük öz şefkati besleyerek olumsuz duygulanımı artırabilir; klinik ya da eşik altı DEHB özellikleri olan bireylerde yalnız çekirdek belirtilere değil bu bilişsel kırılganlıklara da yönelen, mükemmeliyetçiliği azaltan ve öz şefkati güçlendiren müdahaleler yararlı olabilir.

Tüm WCP 2026 özetleri