Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

Ergen akran ağlarında ruhsal bozuklukların aktarımı

Transmission of mental disorders in adolescent peer networks

Akranların ruhsal bozukluğuna, kendine zarar verme davranışına ve genetik yatkınlığına maruz kalmak, ergende sonraki psikiyatrik bozukluk ve kendine zarar verme riskinin artmasıyla ilişkili bulunmuştur.

Çalışmanın amacı, ruhsal bozuklukların ve kendine zarar verme davranışlarının ergen akran ağları içinde aktarılıp aktarılmadığını nüfus temelli veriyle sınamaktır. Ağırlıklı olarak 1985 ile 2000 arasında doğan kohortları kapsayan Finlandiya ulusal kayıt verileri kullanılmış; bireyler ergenlikten ilk ruhsal bozukluk tanısı, kendine zarar verme epizodu, yurt dışına göç, ölüm ya da izlem sonuna dek izlenmiştir. Cox orantılı tehlikeler (Cox proportional hazards) modelleri bireysel, ebeveyne, okula ve bölgeye ait karıştırıcılar için düzeltilmiştir. Ruhsal bozukluğu olan akranlara maruz kalma, başta duygudurum, anksiyete ve yeme bozuklukları olmak üzere daha yüksek ruhsal bozukluk riskiyle ilişkili bulunmuş; ilişki izlemin ilk yılında tepe noktasına ulaşmıştır. Kendine zarar veren akranlara maruz kalma sonraki kendine zarar verme riskinin artmasıyla ilişkili olup yatkınlık 16 yaş dolayında keskin bir tepe yapmıştır; akranın genetik yatkınlığı en güçlü biçimde dışa yönelim (externalizing) bozukluklarıyla, akranın tanısı ise en güçlü biçimde içe yönelim (internalizing) bozukluklarıyla ilişkilidir. Özette sayısal risk tahmini ya da p değeri bildirilmemiştir; yazarlar aktarımın hem doğrudan tanı maruziyeti hem akran genetik arka planı üzerinden olabileceğini, mekanizmalar için ileri araştırma gerektiğini belirtmektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri