Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

Psikiyatride aydınlatılmış onam: kültürel ve dilsel güçlükler

Informed consent in psychiatry: cultural and linguistic challenges

Aydınlatılmış onamın psikiyatride geçerli ve anlamlı olabilmesi için özerkliğin kültürel değişkenliği, hastalığa ilişkin açıklayıcı modeller ve dil engelleri hesaba katılarak kültüre uyarlanmış süreçler kullanılmalıdır.

Konferans, özerklik, yararlılık ve zarar vermeme ilkelerine dayanan aydınlatılmış onamın çok kültürlü ve çok dilli bağlamlarda uygulanmasındaki güçlükleri incelemektedir. Psikiyatrinin bilişte ve içgörüde bozulmaların karar verme kapasitesini zedeleyebildiği bir alanda çalıştığı vurgulanarak, onamı biçimlendiren kültürel ve dilsel belirleyiciler ele alınmaktadır. Toplulukçu ve bireyci toplumlarda özerklik kavramının farklı anlamlar taşıdığı, özellikle ailenin karar vermede aracı rolü tartışılmakta; kültüre gömülü ve çoğu kez farklı simgesel dizgeleri yansıtan ruhsal hastalık açıklayıcı modellerinin hastanın tanıyı ve tedaviyi anlamasını belirgin biçimde etkileyebileceği belirtilmektedir. Dil engellerinin anlamayı, gönüllülüğü ve iletişimin bütünlüğünü etkilediği; çevirmen kullanımı, anlamsal eşdeğerlik ve yanlış yorumlama risklerinin özellikle anlama, takdir etme ve akıl yürütmenin değerlendirildiği kapasite muayenesinde önem kazandığı öne sürülmektedir. Evrensel biyoetik ölçütler ile kültürel görece uygulamalar arasındaki gerilim, farklı sağlık sistemlerindeki etik ve hukuki sonuçlarıyla birlikte tartışılmaktadır. Uygulamaya dönük öneriler arasında yapılandırılmış çevirmen kullanımı, kültüre uyarlanmış onam yordamları ve klinik yargıda pratik bilgeliğin (phronesis) geliştirilmesi yer almakta; kültürel çeşitliliğe saygı ile temel etik zorunlulukları uzlaştıran bütünleştirici bir yaklaşım savunulmaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri