Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

Adli psikiyatri değerlendirmelerinde nörobilim: etik güçlükler

Neuroscience in forensic psychiatry evaluations - ethical challenges

Biyolojik belirteçlerin adli psikiyatri raporlarına katılması uzman akıl yürütmesini şeffaflaştırabilir, ancak aşırı yorum, çift yönlü etki ve standart eksikliği gibi etik güçlükleri de beraberinde getirir.

Konuşma, yapısal ve işlevsel nörogörüntüleme ile elektrofizyoloji gibi biyolojik belirteçlerin adli psikiyatri değerlendirmelerine dahil edilmesinin etik sonuçlarını tartışmaktadır. Adli psikiyatri değerlendirmeleri farklı hukuk düzenlerinde ağırlıklı olarak klinik değerlendirme, psikometrik test ile öykü ve davranış bilgisine dayanırken, nörobilim ve nörohukuk alanındaki ilerlemelerle biyolojik verilere ilgi artmakta; görgül çalışmalar mahkemelerin özellikle cinayet, ağır şiddet, akıl hastalığı savunması ve ölüm cezası dosyalarında bu verilerle giderek daha sık karşılaştığını göstermektedir. Nörogörüntülemenin bilişi, duygu düzenlemesini ya da dürtü denetimini bozabilecek beyin hastalığı veya hasarını belgeleyebildiği, bunun cezai sorumluluk ve gelecekteki risk değerlendirmesi açısından önem taşıdığı, psikiyatrik ve nörolojik tanıları destekleyerek uzman akıl yürütmesini daha şeffaf kılabildiği belirtilmektedir. Biyolojik incelemeleri dışarıda bırakan değerlendirmeler eksik sayılabilir; bu durum adil yargılanma ve yasa önünde eşitliği zedeleyebileceği gibi ileriye dönük tedavi ve risk yönetimini de güçleştirebilir. Buna karşılık nörobilimsel bulguların yöntemsel ve çıkarımsal sınırlılıkları bireysel olgularda kullanımı kısıtlamakta, nörobilimin görgül doğası ile cezai sorumluluk ve kast gibi normatif hukuki sorular arasında bir uyumsuzluk bulunmaktadır. Ek etik kaygılar arasında aşırı yorum riski (beyin aşırı iddiası, brain overclaim), hafifletici etkiye karşı tehlikelilik çıkarımı doğuran çift yönlü kılıç etkisi, erişim eşitsizliği ve hukuk düzenine özgü sağlam standartların yokluğu sayılmakta; bu güçlüklerin gelecekteki uygulama, araştırma ve kılavuz geliştirme çalışmalarında ele alınması gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri