Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

Psikoterapide iyileştirici etkenler ve bellek yeniden pekişmesi

Curative factors and memory reconsolidation in psychotherapy

Bellek yeniden pekişmesi (memory reconsolidation), psikodinamik psikoterapinin klasik iyileştirici etkenlerinin dönüştürücü etkilerini ortaya çıkardığı ortak son yolak adayı olarak önerilmektedir.

Konuşma, psikodinamik klinisyenlerin bir yüzyıldır kalıcı değişimi açıklamak için başvurduğu içgörü, düzeltici duygusal deneyim, terapötik ilişkinin içselleştirilmesi ve üzerinde çalışma (working through) gibi iyileştirici etkenlerin büyük ölçüde betimleyici kaldığını ve öğrenme ile bellek sinirbilimine dayanan birleştirici bir mekanizmadan yoksun olduğunu ileri sürmektedir. Bu boşluğa karşı bellek yeniden pekişmesi, farklı iyileştirici etkenlerin dönüştürücü etkilerini ortaya çıkardığı ortak son yolak adayı olarak önerilmektedir. Yeniden pekişme araştırmaları, pekişmiş duygusal anıların beklenti hatası (prediction error), yani beklenen ile yaşanan arasındaki uyumsuzluk koşullarında yeniden etkinleştirildiğinde geçici olarak oynaklaştığını ve yeniden kararlı hale gelmeden önce değişime açık olduğunu göstermektedir. Sunum, klasik iyileştirici etkenleri yeniden etkinleştirme, uyumsuzluk ve yeni öğrenmeden oluşan bu üç adımlı sıraya eşlemektedir: terapötik ittifak duygu yüklü şemaların yeniden etkinleştirilmesi için gereken güvenliği sağlar, aktarım örtük ilişkisel anıları şimdi ve burada edimselleştirir, terapistin yorumlayıcı ve ilişkisel yanıtları ise sönme temelli modellerdeki bastırma ya da rekabet yerine duygusal yeniden öğrenmeye olanak veren çürütücü deneyimleri üretir. Klinik çıkarımlar arasında tekniğin yeniden pekişme koşullarını karşılayacak biçimde bilinçli olarak sıralanması, seans içinde bellek kararsızlaşma belirteçlerinin tanınması ve bu çerçevenin dönüştürücü değişimi kademeli değişimden ayırt etmesi ele alınmaktadır. Psikodinamik kuram ile duygulanım sinirbilimi arasında köprü kurmanın terapötik etkiye mekanizma temelli bir açıklama getirdiği, psikodinamik psikoterapinin bilimsel konumunu güçlendirdiği ve değişimin nörobiyolojisine ilişkin süreç araştırmalarına yol açtığı savunulmaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri