Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV1078

Düşük ve orta gelirli ülkelerde sosyal anksiyete bozukluğu: yaygınlık, yük ve tedavi yaklaşımları

SOCIAL ANXIETY DISORDER IN LOW- AND MIDDLE-INCOME COUNTRIES: PREVALENCE, BURDEN, AND TREATMENT APPROACHES

Düşük ve orta gelirli ülkelerde sosyal anksiyete bozukluğunun bildirilen yaygınlığı yüksek gelirli ülkelerdekinden düşüktür ve bu durum büyük olasılıkla tanınmama ile damgalanmayı yansıtırken, mevcut tedavi kanıtı sayıca az ve coğrafi olarak sınırlıdır.

Derlemenin amacı, düşük ve orta gelirli ülkelerde (low and middle income countries, LMIC) sosyal anksiyete bozukluğuna (social anxiety disorder, SAD) ilişkin hastalık yükü ve girişim kanıtlarını gözden geçirmek ve tedavinin sunumu, ölçeklenebilirliği ile kültürel uyarlanması açısından önemli boşlukları belirlemektir. Yöntem olarak PsycINFO, MEDLINE, Embase, Scopus ve Ovid veri tabanları PRISMA kılavuzuna göre taranmış (Ağustos 2025), iki değerlendirici tarama ve veri çıkarımı yapmış, yanlılık riski Cochrane RoB ve ROBINS I araçlarıyla değerlendirilmiş, etki büyüklükleri (effect size) ağırlıklı olarak Cohen d ile bildirilmiştir. Dahil edilen 91 çalışmanın çoğu epidemiyolojiye odaklanmış (n = 76), 15'i tedavi sonuçlarını incelemiştir. LMIC'lerde bildirilen SAD yaygınlığı yüzde 0,5 ile yüzde 6,0 arasında değişmiş ve yüksek gelirli ülke (HIC) tahminlerinden düşük bulunmuştur (yaklaşık yüzde 2,1'e karşı yüzde 6,1); bu farkın tanınmama, damgalanma, yardım arama davranışının düşüklüğü ve yöntemsel farklılıkları yansıttığı belirtilmektedir. Eştanı sıktır, özellikle depresyon ve diğer anksiyete bozukluklarıyla birlikteliği yüzde 35 ile yüzde 70 arasında bildirilmiştir. Tedavi kanıtı 12 psikolojik, 2 farmakolojik ve 1 birleşik tedavi çalışmasıyla sınırlıdır; farmakolojik çalışmalar orta ile yüksek arası yanıt oranları bildirmiş, ajanlar arasında açık bir üstünlük saptanmamış, doğrudan karşılaştırmada sitalopram ve moklobemid benzer düzeyde iyileşme sağlamıştır. Psikolojik girişimler orta ile büyük arası etkiler göstermiş, özellikle bilişsel davranışçı terapide d yaklaşık 0,6 ile 1,1 ve kabul ve kararlılık terapisinde eta kare yaklaşık 0,6 ile 0,7 bulunmuş; nörogeribildirim belirtileri etkin psikolojik tedavilerle benzer ölçüde iyileştirmiş ancak onları geçmemiştir. Yazarlar temel sorunun tedavilerin işe yarayıp yaramaması değil gereksinimi olanlara ulaşıp ulaşmaması olduğunu, bu boşluğun kültürel olarak uyarlanmış girişimler, uygulama odaklı araştırma ve kaynak düzeyinden bağımsız olarak kanıta dayalı bakım sunabilen sağlık sistemleri gerektirdiğini vurgulamaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri