Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0620

Ceza infaz kurumu psikiyatrisinde ilaçların amaç dışı el değiştirmesi: sistematik derleme

DIVERSION OF MEDICATIONS IN CORRECTIONAL PSYCHIATRY: A SYSTEMATIC REVIEW

Ceza infaz kurumlarında ilaçların amaç dışı el değiştirmesi yaygın ancak tutarsız biçimde ölçülmüş bir sorundur ve en sık el değiştiren sınıf opioid yerine koyma tedavisinde kullanılan opioid agonistleridir.

Amaç, ceza infaz kurumlarında reçeteli ilaçların hedeflenen hastadan başkasına aktarılmasının (diversion) yaygınlığını ve örüntüsünü bildirmek, en sık el değiştiren ilaçlarla el değiştirme yöntemlerini ve önleme girişimlerini tanımlamaktır. MEDLINE, Embase, PsycINFO, Web of Science ve CINAHL veri tabanlarında başlangıçtan Haziran 2026'ya kadar yapılan kapsamlı aramada taranan 2.063 raporun 28'i ölçütleri karşılamış; tarama, tam metin değerlendirmesi ve veri çıkarımı iki bağımsız araştırmacı tarafından yürütülmüştür. Bildirilen yaygınlık ilaca ve ölçüm yöntemine göre oldukça heterojendir: öz bildirime dayalı tıbbi olmayan ilaç kullanımı %11,4 ila %69,8 arasında değişmiş, idrar taramalarında benzodiazepin pozitif örneklerin %48,5 ila %61'i ve opiyat pozitif örneklerin %54'e varan bölümü reçetesiz kullanıma işaret etmiştir. Dosya incelemeleri gabapentinoid ve buprenorfin kötüye kullanımını göstermiş, atık su çalışmalarında buprenorfin, kodein ve gabapentinoid tüketimi dağıtım verilerinin öngördüğü düzeyi aşmıştır. Çalışmalar arasında en tutarlı ve sık el değiştiren sınıf opioid yerine koyma ya da idame tedavisinde kullanılan opioid agonistleri, özellikle buprenorfin ve metadon olmuş, bunları benzodiazepinler ve gabapentinoidler izlemiştir. El değiştirme yöntemleri gözetimli doz sırasında gizleme (yanakta ya da dil altında tutma, avuç içine alma), tablet değiştirme ve film formülasyonlarının saklanması, oral ya da rektal vücutta taşıma ve doz sonrası akran ticareti, takas, satış, zorlama ve kaçakçılık olarak tanımlanmış; bazı ortamlarda örgütlü dağıtım ağları ve personel katılımı bildirilmiştir. Önleme stratejileri doğrudan gözetimli doz verme ve ağız ile el kontrolü, bekleme süresi izlemi, formülasyon değişikliği, reçeteleme kısıtlamaları, artırılmış gözetim, idrar taraması, kötüye kullanım denetimleri ve opioid kullanım bozukluğu ilaçlarına erişimin genişletilmesi ile enjektör programları gibi zarar azaltma yaklaşımlarını içermekte; nitel çalışmalar bu kontrollerin mahpuslarca aşağılayıcı ya da damgalayıcı algılanabildiğine dikkat çekmektedir. Yazarlar çalışmaların heterojenliğinin kesin çıkarımı sınırladığını, sonraki adımda kalite değerlendirmesi ve mümkün olduğunda nicel birleştirme yapmayı planladıklarını belirtmektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri