Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0570

Paranoid şizofreni ve terminal evre onkolojik hastalığı olan bir hastanın bakımındaki etik ikilemler

ETHICAL DILEMMAS IN THE CARE OF A PATIENT WITH PARANOID SCHIZOPHRENIA AND TERMINAL-STAGE ONCOLOGICAL DISEASE

Psikozu nedeniyle ulaşılamayan ve terminal evre kanseri olan bir hastada, klinik etik kurulun hızla sürece dahil edilmesi ailenin bilgilendirilmesi kararını mümkün kılmış ve ekibin ahlaki sıkıntısını hafifletmiştir.

Amaç, paranoid şizofreni ile terminal evre onkolojik hastalığın bir arada bulunduğu bir olguda ortaya çıkan etik ikilemleri tartışmaktır. Yöntem olarak, metastatik over tümörü şüphesiyle yeni tanı alan ve psikiyatri hastanesine üçüncü kez yatırılan 36 yaşında bir kadın hastanın olgu sunumu aktarılmaktadır. Hasta gastroenteroloji bölümünde tüm ileri tanısal inceleme ve tedaviyi reddetmiş; kötü fiziksel sağlığının doğaüstü etkilerden kaynaklandığına dair sanrılar geliştirmiş, babasını sanrı sistemine dahil etmiş ve bedensel duyumlarını sanrısal biçimde yorumlamış, amisülprid almayı kabul etmiştir. Fiziksel durumu hızla kötüleşmiş, ağrı nedeniyle yiyecek ve sıvı almayı reddetmiş, ileri düzeyde güçsüzleşmiş; onkologlar palyatif bakıma (palliative care) yönlendirmeyi değerlendirmiş, hasta psikiyatrik ve onkolojik hastalığına tümüyle eleştirisiz kalmış, kendisine içten ve sürekli ilgi gösteren tek yakını olan babasıyla görüşmeyi ve babasının bilgilendirilmesine onay vermeyi reddetmiştir. Ekip, hızlı fiziksel gerileme nedeniyle psikozda kısmi düzelmenin bile bu süre içinde sağlanamayacağını ve gerçeği değerlendirme yetisinin psikozla ciddi biçimde bozulduğunu saptamıştır. İkilemler, hastanın açık onayı olmadan babasının kanser tanısından haberdar edilmesinin gerekçelendirilip gerekçelendirilemeyeceği, hastanın istek ve onurunun yakınının istek ve onuru karşısında hangi sınırlara dek korunabileceği ve yürürlükteki hasta hakları ile ruh sağlığı mevzuatına uyarken tarafların yararının nasıl gözetileceği biçiminde tanımlanmış; değerlendirme yarar sağlama (beneficence), zarar vermeme (non-maleficence), özerklik (autonomy) ve Ruh Sağlığı Yasası ile Hasta Hakları Yasası çerçevesinde yapılmış, klinik etik kurul hızla sürece dahil edilmiştir. Babanın bilgilendirilmesinin ardından duygusal bir yeniden buluşma yaşanmış ve hasta babasıyla birlikte hospis bakımına nakledilmiştir. Sonuç olarak eşzamanlı psikiyatrik ve onkolojik hastalığı olanlarda karar verme kapasitesinin (decision-making capacity) değerlendirilmesine ilişkin daha net klinik rehberliğe, ailelerin ve sağlık ekiplerinin bu güç etik soruları açıkça konuşabileceği güvenli ortamlara ve psikiyatri, onkoloji ile klinik etik ekipleri arasında yakın, zamanında iş birliğine gereksinim vurgulanmaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri