Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0568

Psikiyatride Choosing Wisely (akıllıca seçim) soruları: bunlar nedir ve neden önemlidir?

THE CHOOSING WISELY QUESTIONS IN PSYCHIATRY - WHAT ARE THEY AND WHY DO THEY MATTER?

Dört maddelik Choosing Wisely Soruları (Choosing Wisely Questions, CWQ) psikiyatri hastalarında tek boyutlu, güvenilir bir algılanan bilgilendirme ölçümü olarak çalışmakta ve hastalar ilacın yararları hakkında, risk ve alternatiflere kıyasla daha fazla bilgi aldıklarını bildirmektedir.

Amaç, CWQ'nun psikiyatrik bir örneklemde yapı geçerliği (structural validity), güvenilirliği ve madde özelliklerini değerlendirmekti; poster, kongre başlığından farklı olarak doğrudan bu psikometrik değerlendirme olarak sunulmuştur. Kesitsel desende, İsveç'te bir üniversite psikiyatri kliniğine başvuran erişkin hastalardan anket ve tıbbi kayıtlar yoluyla veri toplandı. Analizde klasik test kuramı (açımlayıcı faktör analizi, exploratory factor analysis, EFA; doğrulayıcı faktör analizi, confirmatory factor analysis, CFA) ve madde tepki kuramı (item response theory, IRT) kullanıldı. Örneklem 666 hastadan oluşuyordu (%43 erkek, %57 kadın), ortalama yaş 39 idi ve hastaların çoğunda iki ya da daha fazla tanı vardı. EFA'da tek faktörlü çözüm varyansın %53,8'ini açıkladı, CFA'da model uyumu çok iyi bulundu ve IRT'de maddeler yüksek ayırt edicilik (discrimination) ile sıralı eşik değerleri gösterdi; modelde dört maddenin faktör yükleri 0,65, 0,79, 0,76 ve 0,65 olarak verildi. Hastalar ilaçlarının yararları hakkında, riskler, alternatifler ya da hiç tedavi almama durumu hakkında olduğundan daha fazla bilgi aldıklarını bildirdi (p<0,001). Yazarlar sonucu, CWQ'nun algılanan bilgilendirmenin tek boyutlu bir ölçümü olarak desteklendiği biçiminde yorumladı. Klinik anlamı, düşük değerli bakımı azaltmaya yönelik hasta merkezli bakım ve ortak karar vermeyi (shared decision-making) ilerletmek ile hasta özerkliği ve sağlık okuryazarlığını güçlendirmektir.

Tüm WCP 2026 özetleri