Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0309

Yalnız belirtileri değil süreci ölçmek: psikiyatrik izlemde tanılar arası yineleyici olumsuz düşüncenin rutin değerlendirilmesi

MEASURING THE PROCESS, NOT ONLY THE SYMPTOMS: ROUTINE ASSESSMENT OF TRANSDIAGNOSTIC REPETITIVE NEGATIVE THINKING IN PSYCHIATRIC FOLLOW-UP

Yineleyici olumsuz düşünce, belirti kümelerinden görece bağımsız seyreden tanılar arası bir süreç olarak psikiyatrik izlemde rutin biçimde ölçülmesi önerilen bir klinik durum belirtecidir.

Amaç, denetlenmesi ya da bırakılması güç yineleyici olumsuz düşünceyi (repetitive negative thinking, RNT) belirtiler ve işlevselliğin yanında klinik durum ve gidişin olası bir belirteci olarak rutin boylamsal izleme yerleştiren bir çerçeve önermektir. Yöntem, kavramsal ve boylamsal RNT yazınının odaklanmış anlatı derlemesidir (narrative review); kesitsel ve deneysel bulgularla desteklenmiş olup ortaya çıkan çerçeve doğrulanmayı bekleyen bir klinik öneridir. Boylamsal gidiş açısından üç yıl izlenen 1.972 erişkinde RNT depresyon ve anksiyetenin sürmesi ve yinelemesiyle ilişkili bulunmuş, başlangıçtaki demografik ve klinik değişkenler için düzeltme yordama gücünü belirgin biçimde azaltmıştır. Üç yıl içinde iki kez değerlendirilen 1.820 erişkinde RNT görece durağan çıkmış, RNT'deki değişimler duygudurum bozukluklarının ortaya çıkışı ve düzelmesine eşlik etmiş, ancak belirti şiddetindeki değişimlerle ilişkiler küçük ya da ihmal edilebilir düzeyde kalmıştır. Toplum örnekleminden 1.219 katılımcıyla beş ay boyunca altı ölçümlü yürütülen çalışmada RNT'nin hem durağan hem zamanla değişen bileşenleri saptanmış, durağan bileşen daha büyük bulunmuştur; 201 erişkinde yüksek RNT klinik ve bilişsel düzeltme sonrasında daha kötü sosyal işlevsellik ve daha düşük yaşam doyumuyla ilişkiliyken, başka bir çalışmada sosyal bağlılık üzerinden aracılık başlangıçtaki anhedonik depresyon için düzeltme sonrası anlamlılığını yitirmiştir. Yürütücü işlevlerin daha zayıf olduğu bireylerde RNT ile durumluk olumsuz duygulanım arasındaki ilişki daha güçlüdür; 39 genç erişkinde kaygılanma ve ruminasyon varsayılan ağ (default mode), belirginlik (salience) ve frontoparyetal denetim ağlarında örtüşen sinirsel temsiller oluşturmuştur. Değerlendirmede içerikten bağımsız ve geçerliği gösterilmiş ölçekler arasında Perseveratif Düşünme Ölçeği (Perseverative Thinking Questionnaire, PTQ) yer almaktadır. Sonuç olarak RNT'nin kendi başına bir klinik süreç sayılması ve işletimselleştirilmiş biçimde izlenmesi önerilmekte, çerçevenin uygulanabilirliği ve ek klinik değeri ileriye dönük çalışmalarla sınanmayı beklemektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri