Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0299

Tükenmişlik savaşları: tükenmişlik kavramı üzerindeki tartışmalar

BURNOUT WARS – CONTROVERSIES ON THE CONCEPT OF BURNOUT

Tükenmişliğin ayrı bir durum mu yoksa çalışma koşullarıyla ilişkili bir depresyon biçimi mi olduğu tartışmasının kökeninde, tarafların epistemik ya da pragmatik değerlere verdiği farklı öncelik yatmaktadır.

Çalışmanın amacı, 1970'lerden bu yana kullanılan ve 50 yılı aşkın araştırmaya karşın tanımı ile ölçümü konusunda uzlaşı sağlanamamış tükenmişlik kavramındaki tartışmalara değer odaklı bir bakışın katkı sağlayıp sağlayamayacağını göstermektir. Yöntem olarak birbirine karşıt konumlar alan iki metin, Bianchi ve Schonfeld'in makalesi (Work and Stress, 2025) ile buna doğrudan yanıt veren Leiter ve Day makalesi (Work and Stress, 2025), Sadler'ın (1997) önerdiği değer çözümlemesi çerçevesinde incelenmiştir. Tartışılan iki inanç şunlardır: tükenmişliğin işle ilişkili olduğu (Bianchi ve Schonfeld belirtilerin stresli çalışma koşullarından bağımsız da ortaya çıkabileceğini, Leiter ve Day ise tükenmişliği tanımlayan şeyin işle ilişkili stres olduğunu savunur) ve tükenmişliğin depresif bir durum olmadığı (Bianchi ve Schonfeld tükenmişliği çalışma koşullarıyla ilişkili bir depresyon biçimi sayar, Leiter ve Day kanıtların bütününe dayanarak ayrımı savunur). Çözümlemeye göre Bianchi ve Schonfeld ayırt edici geçerlik (discriminant validity) ve sınıflandırma tutarlılığı gibi epistemik değerlere ve DSM ile uyuma öncelik verirken, Leiter ve Day tükenmişliğin işle ilişkisini öne çıkaran pragmatik değerlere ağırlık vermektedir. Taraflar sınıflandırma seçeneklerine farklı değer sonuçları yüklemektedir: Bianchi ve Schonfeld depresyonun tükenmişlik olarak adlandırılmasının uygun tedaviyi geciktirebileceği zararını, Leiter ve Day ise işle ilişkili ıstırabın tanınmaması zararını vurgular. Sonuç olarak tükenmişlik, farklı tanımları olan çoğul bir olgudur; kanıtlar açık biçimde belirleyici olmadığından, epistemik ya da pragmatik değerlerin vurgulanmasının sırasıyla bireysel psikopatolojiyi ya da işle ilişkililiği ayrıcalıklı kıldığını görmek, uygulayıcı ve araştırmacı görüşlerini biçimlendiren örtük etkenleri açığa çıkarabilir.

Tüm WCP 2026 özetleri