Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO483

Lityum ve paratiroid: risk, geri dönüş ve yineleme

LITHIUM AND THE PARATHYROID: RISK, REVERSAL, AND RECURRENCE

Lityum tedavisi hiperparatiroidi riskini belirgin biçimde artırmakta, tablo çoğunlukla uzun süreli kullanımdan sonra ortaya çıkmakta ve girişim sonrası yineleme sık görülmektedir.

Çalışmanın amacı, lityumla ilişkili hiperkalsemi ve hiperparatiroidinin (hyperparathyroidism, HPT) risk etkenlerini ve klinik sonuçlarını, lityum düzeyi ile tedavi süresinin rolü dahil olmak üzere incelemektir. İsveç'in Norrbotten bölgesinde yürütülen retrospektif kohort çalışması LiSIE (Lithium Study into Effects and Side Effects) kapsamında, bipolar bozukluk ya da şizoafektif bozukluğu olan 1.562 hastanın 1997 ile 2017 arasındaki tıbbi kayıtları gözden geçirilmiş, HPT epizotları cinsiyet, yaş ve herhangi bir tedavi girişimi olup olmadığına göre çözümlenmiştir. Lityum kullananlarda HPT insidansı 1.000 kişi yılı başına 4,0 iken referans popülasyonda 0,21 olup bu 12,4 kat yüksek riske karşılık gelmektedir (özet metninde 3,95'e karşı 0,21; p < 0,0001). HPT saptananlarda ortanca yaş 58 idi ve %83'ü kadındı; lityum başlangıcından HPT ortaya çıkışına kadar geçen ortanca süre 8 yıl (en az 0,1, en fazla 18 yıl) olarak bulunmuştur. Serum lityum ile kalsiyum düzeyi arasında istatistiksel bir ilişki saptanmış (p < 0,01), ancak açıklayıcılık çok düşüktür (R kare 0,02) ve serum lityum yoğunluğu ile HPT riski arasında belirgin bir ilişki gösterilememiştir. HPT tanısı alan 41 hastanın yalnız %27'sine girişimde bulunulmuş (cerrahi, lityumun kesilmesi ya da kalsimimetik ajan), girişim yapılanlar ağırlıklı olarak kadınlardan oluşmuştur; ortanca 3 yıllık izlemde yineleme oranı %55 olup lityumu kesilenlerin üçte ikisinde yineleme görülmemiştir. Lityumun yeniden başlanması en az bir olguda hızlı yinelemeyle ilişkilendirilmiştir. Yazarlar lityum kullananlarda kalsiyum ve parathormon düzeylerinin düzenli izlenmesini, özellikle yaşlı hastalara, kadınlara ve uzun süreli lityum maruziyeti olanlara dikkat edilmesini ve bireyselleştirilmiş yönetim stratejileri düşünülmesini önermektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri