Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO371

Işitsel varsanıları yeniden düşünmek: olağandışı işitsel yaşantılar ve psikoz sürekliliği

RETHINKING AUDITORY HALLUCINATIONS: ANOMALOUS AUDITORY EXPERIENCES AND THE PSYCHOSIS CONTINUUM

Ses duyma yaşantılarının fenomenolojik olarak örtüşmesi klinik eşdeğerlik anlamına gelmez; klinik önemi belirleyen, seslerin varlığından çok sıkıntı, kontrol edilebilirlik, kişinin yüklediği anlam ve işlevsellik üzerindeki etkidir.

Derleme, işitsel yaşantıları boyutsal ve tanılar üstü (transdiagnostic) bir çerçevede incelemeyi, klinik ve klinik olmayan ses duymanın temel fenomenolojik ve bilişsel özelliklerini karşılaştırmayı ve iyi huylu yaşantıları klinik açıdan anlamlı varsanılardan ayıran özellikleri belirlemeyi amaçlamıştır. Yöntem, işitsel varsanılar, olağandışı işitsel yaşantılar ve psikopatolojinin süreklilik temelli modelleri üzerine güncel ampirik literatürün anlatısal derlemesidir (narrative review); çalışmalar fenomenoloji (algısal özellikler, mekansallık, faillik, kontrol edilebilirlik, duygusal değer), bilişsel mekanizmalar (kaynak izleme/source monitoring, öngörücü işleme/predictive processing, inhibitör kontrol) ve klinik önem (sıkıntı, süreklilik, içgörü, atıf, işlevsel etki) olmak üzere üç alanda sentezlenmiştir. Bulgulara göre işitsel yaşantılar psikozun ötesine uzanmakta; psikotik ve psikotik olmayan bozukluklarda olduğu kadar klinik olarak anlamlı işlev kaybı olmayan bireylerde de görülmektedir. Kaynak izleme, öngörücü işleme ve inhibitör kontroldeki değişiklikler gibi ortak bilişsel süreçler, klinik ve klinik olmayan yaşantılar arasındaki fenomenolojik örtüşmeye katkıda bulunabilir. Klinik popülasyonlarla karşılaştırıldığında klinik olmayan ses duyanlar daha yüksek kontrol edilebilirlik, daha az sıkıntı, daha nötr ya da olumlu atıflar, korunmuş işlevsellik ve daha uyumlu baş etme ile karakterizedir. Kongre özet metninde ayrıca bu tür yaşantıların genel popülasyonda psikotik bozukluk ölçütlerini karşılamayan bir azınlık tarafından bildirildiği ve tek başına işitsel yaşantı varlığının sonradan psikotik hastalık gelişimi için sınırlı öngörü değeri taşıdığı belirtilmektedir. Klinik çıkarım olarak posterde, hastanın ses duyup duymadığını sormanın ötesine geçilerek seslerin ne kadar sıkıntı verdiği, ne kadar kontrol edilebildiği, kişinin bunlara hangi anlamı yüklediği ve işlevselliği nasıl etkilediğinin sorgulanması önerilmekte; böylece iyi huylu algısal olguların gereksiz yere patolojikleştirilmesinden kaçınılabileceği savunulmaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri