Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO329

Anoreksiya nervozanın nörobiyolojisini anlamaya yönelik kök hücre temelli bir yaklaşım

A STEM CELL-BASED APPROACH TOWARDS UNDERSTANDING THE NEUROBIOLOGY OF ANOREXIA NERVOSA

Hasta kaynaklı kök hücre modellerinde anoreksiya nervoza mikrogliası hipotalamik sinapsları daha az fagosite etmekte ve GLP1 uyarımına yanıt vermemektedir; bu durum sürdürülen açlık durumuna katkıda bulunabilir.

Çalışmanın amacı anoreksiya nervozada (AN) genetik yatkınlığın hipotalamik mikroglia işlev bozukluğuyla ilişkili olup olmadığını incelemek ve sürdürülebilir yeniden beslenme ile kilo alımı için ilaç hedefleri tanımlamaktı; AN en yüksek mortaliteye sahip psikiyatrik bozukluktur ve arka planın yaklaşık %60'ı genetiğe atfedilmekte, beden kitle indeksi dahil çeşitli metabolik özelliklerle anlamlı negatif genetik korelasyonlar bildirilmektedir. Yöntem olarak deri biyopsisinden fibroblast, ardından uyarılmış pluripotent kök hücre (iPSC) elde edilerek hasta kaynaklı mikroglia, hipotalamik ve kortikal nöronlar üretildi; bu nöronlardan izole edilen sinapslar mikrogliaya sunularak fagositik kapasite ve mikroglia kaynaklı sinaptik budama (synaptic pruning) incelendi. Ayrıca AN ve sağlıklı kontrol mikrogliası arasında hem başlangıçta hem de hipotalamik sinaps fagositozu sonrasında RNA dizileme (RNAseq) ile karşılaştırma yapıldı. AN mikrogliasında hipotalamik sinapsların fagositozu azalmış bulundu; bu fark 12 ile 18 saatlik izlemde anlamlıydı, buna karşılık kortikal sinapslarda böyle bir azalma görülmedi. Sağlıklı mikrogliadan farklı olarak AN mikrogliasının fagositik kapasitesi GLP1 uyarımına yanıtsızdı. RNAseq analizleri hem başlangıçta hem de hipotalamik sinaps yutulması sonrasında çok sayıda farklı ifade edilen gen (differentially expressed genes, DEG) ve zenginleşmiş biyolojik yolak (GSEA ile GO biyolojik süreçleri; MHC sınıf I ve II ile ilişkili süreçlerde artış, çeşitli metabolik süreçlerde azalma yönünde) gösterdi. Sonuç olarak bulgular mikroglia ile hipotalamik nöronlar arasındaki sapkın iletişimin AN'de açlık durumunun sürdürülmesinde rol oynadığına işaret etmekte ve bu etkileşimlerin aydınlatılmasının yeni ilaç hedefleri tanımlayabileceğini düşündürmektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri