Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO298

Doğum sırasında perinatal disosiyasyon: risk etkenleri, anne ruh sağlığı sonuçları ve klinik çıkarımlar

PERINATAL DISSOCIATION DURING CHILDBIRTH: RISK FACTORS, MATERNAL MENTAL HEALTH OUTCOMES, AND IMPLICATIONS

Perinatal disosiyasyon sık görülen ancak yeterince tanınmayan bir olgudur ve doğum sonrası travma sonrası stres bozukluğu, depresyon ve anne bebek bağlanmasında bozulma ile ilişkilidir.

Çalışmanın amacı, doğum sırasında ya da hemen sonrasında bilinç, algı ve kimlik bütünlüğünde bozulma olarak tanımlanan perinatal disosiyasyonun risk etkenlerini ve ruh sağlığı sonuçlarını incelemektir. Yöntem olarak psikososyal risk etkenleri, öznel doğum deneyimi ve doğum sonrası sonuçlara odaklanan anlatısal bir literatür sentezi (narrative synthesis) kullanılmıştır. Posterde kadınların %9 ile %50'sinin doğumu travmatik olarak tanımladığı, doğumla ilişkili travma sonrası stres bozukluğunun (post-traumatic stress disorder, PTSD) annelerin yaklaşık %3 ile %6'sını etkilediği ve %25 ile %30'una varan oranda klinik olarak anlamlı travma sonrası belirti görüldüğü bildirilmektedir. Önceden var olan risk etkenleri arasında geçmiş travma maruziyeti (cinsel ya da şiddet kaynaklı), yaşam boyu PTSD, disosiyasyon mizaç özelliği (trait dissociation), kötü maternal ruh sağlığı ve gebelik öncesinde ya da önceki yıl içinde depresyon; doğumla ilişkili etkenler arasında ise doğumun öznel olarak travmatik algılanması, doğum sırasındaki korku ve sıkıntı, yüksek ağrı düzeyi, yardımlı vajinal doğum (özellikle forseps), plansız sezaryen, işlemler hakkında bilgilendirilmeme, sağlık çalışanlarından yetersiz destek, tıbbi komplikasyonlar ve prematürite sayılmıştır. Kongre özetinde disosiyasyonun, sezaryen ya da yenidoğan yoğun bakım yatışı gibi nesnel obstetrik olaylardan çok kadının doğumu travmatik olarak yaşamasıyla daha güçlü ilişkili olduğu vurgulanmaktadır. Sonuçlar açısından anne tarafında doğumla ilişkili PTSD riskinde artış, doğum sonrası depresyon, yüksek psikiyatrik belirti yükü, duygusal sıkıntı ve düşmanlık; bebek ve aile tarafında ise bağlanmada bozulma, eşten ve bebekten duygusal kopukluk ve ebeveynliğe geçişte güçlükler bildirilmiştir. Poster, disosiyasyonun travmatik anıların işlenmesini ve kodlanmasını etkileyebileceğini, ancak bu konudaki bulguların çalışmalar arasında tutarsız kaldığını belirtmektedir. Klinik çıkarım olarak travma bilgili doğum bakımı, doğum planlaması ve ortak karar alma, doğum sırasında topraklama (grounding) ve sıkıntının onaylanması ile doğum sonrası erken PTSD belirtilerinin saptanıp perinatal ruh sağlığına yönlendirilmesi önerilmektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri