Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO292

Psikoz başlangıcında hezeyanlı duygudurum: fenomenoloji ve açıklayıcı modellerin sistematik derlemesi

DELUSIONAL MOOD AT THE ONSET OF PSYCHOSIS: A SYSTEMATIC REVIEW OF PHENOMENOLOGY AND EXPLANATORY MODELS

Hezeyanlı duygudurum, yapılanmış hezeyanların oluşumundan önce gelen ve erken psikozun anlamlı bir göstergesi olan geçiş niteliğinde bir deneyim durumudur.

Derlemenin amacı, Jaspers tarafından tanımlanıp Conrad tarafından geliştirilen hezeyanlı duygudurumun (Wahnstimmung) fenomenolojisini sistematik olarak gözden geçirmek ve psikozun erken evrelerindeki önemini incelemektir. PRISMA önerilerine uygun olarak PubMed/MEDLINE, Embase ve PsycINFO taranmış; psikotik bozukluklarda ya da yüksek risk durumlarında hezeyanlı duygudurum, hezeyanlı atmosfer, Wahnstimmung, Trema ve aberran belirginlik (aberrant salience) gibi kavramları ele alan çalışmalar dahil edilmiş, bulgular anlatısal olarak sentezlenmiştir. Hezeyanlı duygudurum tutarlı biçimde deneyimin bütününde bir değişim olarak tanımlanmakta; çevrenin yabancılaşması, nötr uyaranların anlam kazanması ve beklenti gerilimi ile belirginleşmektedir. Posterde süreç üç aşamalı olarak şematize edilmiştir: küresel ve ön refleksif değişim (bir şeyler oluyor), nötr işaretlerin anlam kazanması (gerilim ve beklenti) ve anlamın inanca dönüşerek kristalleşmesi (şimdi anlıyorum). Açıklayıcı modeller olarak aberran belirginlik (sıradan uyaranların yeni, acil ya da kişisel olarak anlamlı hissettirmesi), benlik bozukluğu (self-disturbance; temel benlik duygusundaki istikrarsızlık) ve anlam kurma (hezeyanlı açıklamanın dağınık anormal anlamı tutarlı bir anlatıya bağlayarak belirsizliği azaltması) öne çıkmakta, kanıtlar bu durumu dopaminerjik düzensizlikle ilişkilendirmektedir. Klinik olarak hezeyanlı duygudurum erken psikozla ilişkilidir ve risk altındaki gruplarda öngörücü değer taşıyabilir, ancak standartlaştırılmış bir değerlendirme aracı bulunmamaktadır. Yazarlar fenomenolojinin nörobiyolojik modellerle bütünleştirilmesinin erken tanıma ve müdahaleyi iyileştirebileceğini, klinikte hastanın neye inandığının yanı sıra gerçekliğin onun için nasıl değiştiğinin de sorulması gerektiğini vurgulamaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri