Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO249

Farmakogenetiğin ötesinde: UK Biobank'ta antidepresan tedavi sonuçlarındaki bireyler arası değişkenliğin belirleyicilerinin incelenmesi

BEYOND PHARMACOGENETICS: EXPLORING DETERMINANTS OF INTERINDIVIDUAL VARIABILITY IN ANTIDEPRESSANT TREATMENT OUTCOMES IN THE UK BIOBANK

Antidepresan tedavi yanıtındaki değişkenliği yalnızca farmakogenetik açıklamadığından, UK Biobank verisinde genetik olmayan klinik, yaşam tarzı ve sosyal belirleyiciler de birlikte incelenmektedir.

Amaç, antidepresan tedavi sonuçlarındaki bireyler arası değişkenliğin biyolojik, klinik, yaşam tarzına ilişkin ve sosyal belirleyicilerini UK Biobank verisinde sistematik olarak araştırmaktır. Yöntem, UK Biobank'ın birinci basamak, hastane, mortalite ve genetik verilerinin bağlantılandırıldığı retrospektif ve boylamsal bir analizdir; posterde tedavi epizodu en az 90 gün antidepresan kullanılmayan bir dönemin ardından yazılan ilk reçete olarak tanımlanmıştır (özet metninde bu eşik 14 gün olarak verilmiştir). Birincil sonuç ölçütleri 30 gün içinde devam ya da yenileme reçetesi olmaması olarak tanımlanan bırakma (discontinuation), 90 gün içinde başka bir antidepresana geçiş (switching) ve 90 gün içinde antipsikotik, lityum ya da duygudurum düzenleyici eklenmesi (augmentation) olup kategoriler birbirini dışlamamaktadır; birincil analizlerde tedavi başlangıcından önceki 6 ay içinde kayıtlı bir psikiyatrik endikasyon aranmakta, duyarlılık analizi depresyon tanısı kayıtlı katılımcılarla yinelenmektedir. İlişkiler lojistik regresyon ve karma etkili modellerle (mixed effects models) değerlendirilecek, yinelenen tedavi epizotları korunarak katılımcı rastgele etki (random effect) olarak modele alınacaktır. Özet metnine göre kohortta 157.818 antidepresan tedavi epizodu bulunmakta; en sık reçete edilen ilaçlar amitriptilin, fluoksetin, sitalopram ve essitalopramdır. Tedavi başlangıcında ortalama yaş 56,6 yıl (SS 8,0), ortalama beden kitle indeksi 28,0 kg/m2 (SS 5,2), katılımcıların %68,6'sı kadın, %94,7'si beyaz etnik kökenli olup sigara kullanımı en yüksek mirtazapin kullananlarda (%19,7), eş zamanlı ilaç kullanımı genel olarak düşüktür (ortalama 0,13; SS 0,76). Posterde aktarılan önceki PSY-PGx bulgusunda CYP2D6 ile metabolize edilen antidepresan kullanan 26.957 kişide azalmış CYP2D6 metabolik kapasitesi erken tedavi bırakma (30 günden kısa) ile, özellikle paroksetin için ilişkili bulunmuş; bu etki tedavi başlangıcı çevresinde yoğunlaşmış ve negatif kontrol ilaçlarda gözlenmemiştir. Sonuç olarak farmakogenetik ve genetik olmayan belirleyicileri birleştiren bu geniş hassas tıp yaklaşımının, gelecekteki nedensellik araştırmaları için aday etmenleri belirlemeye ve kişiselleştirilmiş reçeteleme stratejilerine katkı sağlaması beklenmektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri