Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO168

Psikiyatride uzun süreli benzodiyazepin kullanımı: gerekli bir kötülük mü, güncelliğini yitirmiş bir uygulama mı?

LONG-TERM BENZODIAZEPINE USE IN PSYCHIATRY: NECESSARY EVIL OR OUTDATED PRACTICE?

Benzodiyazepinlerin uzun süreli etkililiği zayıf kanıtlarla desteklenirken kronik kullanım belirgin riskler taşımaktadır; süregelen yaygın reçetelemenin sağlam kanıttan çok klinik eylemsizliği yansıttığı öne sürülmektedir.

Çalışmanın amacı, psikiyatrik popülasyonlarda uzun süreli benzodiyazepin kullanımına ilişkin kanıtları etkililik, güvenlilik, reçeteleme örüntüleri ve kılavuzlara uyum açısından eleştirel biçimde incelemek ve bu yaygın kullanımın gerekçelendirilip gerekçelendirilemeyeceğini değerlendirmektir. Yöntem olarak PubMed üzerinden "benzodiazepines", "long-term use", "psychiatry", "dependence" ve "guidelines" terimleriyle anlatısal derleme (narrative review) yapılmış; ulaşılan 10 çalışmadan klinik ilgi ve metodolojik kaliteye göre 5'i seçilmiştir. Uzun süreli kullanım, erişkin psikiyatri popülasyonlarında 12 haftayı aşan sürekli ya da yineleyici kullanım olarak tanımlanmıştır. Bulgulara göre benzodiyazepinler anksiyete ve uykusuzluğun kısa süreli tedavisinde etkili olmakla birlikte uzun süreli etkililikleri zayıf desteklenmektedir; kronik kullanım tolerans, bağımlılık, yoksunluk belirtileri, bilişsel bozulma, düşme riskinde artış ve depresif belirtilerde olası kötüleşme ile ilişkilidir. Posterdeki şekle göre ilk reçetenin süresi uzadıkça tedaviyi bırakma olasılığı azalmaktadır: 7 günden kısa reçete alanlara kıyasla 8 ile 14 günlük reçetelerde %46, 15 ile 30 günlük reçetelerde %74, 30 günü aşan reçetelerde %86 daha düşük bırakma olasılığı bildirilmiştir; birden fazla benzodiyazepin alanlarda bırakma olasılığı %41 daha düşüktür ve yalnız kısa etkili benzodiyazepin alanlara kıyasla kısa ve uzun etkili birlikte alanlarda %16, yalnız uzun etkili alanlarda %20 daha düşüktür. Uzun süreli reçeteleme özellikle yaşlılarda ve eş tanılı madde kullanımı olanlarda yaygınlığını sürdürmekte; bırakmanın önündeki engeller arasında belirtilerin yinelemesi korkusu, alternatif tedavilere erişim güçlüğü ve reçeteleyici hekime bağlı etkenler yer almaktadır. Yapılandırılmış azaltarak kesme (structured tapering) stratejileri ile farmakolojik ve psikolojik alternatifleri destekleyen kanıtlar bulunsa da uygulama tutarsızdır. Yazarlar, benzodiyazepinlerin tümüyle geçersiz olmadığını ancak rollerinin giderek kısıtlanması, dikkatle izlenmesi ve bireyselleştirilmiş yarar zarar değerlendirmesiyle desteklenmesi gerektiğini belirtmektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri