Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO156

Alkol kullanım bozukluğunda yinelemenin damgalanmayla ilişkili yordayıcıları: beklenen ayrımcılığın rolü

STIGMA-RELATED PREDICTORS OF RELAPSE IN ALCOHOL USE DISORDER: THE ROLE OF ANTICIPATED DISCRIMINATION

Damgalanmayla ilişkili değişkenler birlikte modellendiğinde yalnızca beklenen ayrımcılık (anticipated discrimination) altı aylık yinelemeyi (relapse) ve yinelemeye kadar geçen süreyi bağımsız olarak yordadı.

Çalışma, alkol kullanım bozukluğunda (alcohol use disorder, AUD) damgalanmayla ilişkili farklı yapıların yinelemeyi yordamadaki göreli katkısını incelemeyi amaçladı. Çin'de yatarak ve ayaktan tedavi gören 54 erişkin hastada başlangıçta algılanan damgalanma (PSPS), beklenen ayrımcılık (QUAD), yalnızlık (UCLA-3), AUDIT ve PHQ-9 uygulandı; altıncı ayda yineleme ve ilk içkiye kadar geçen süre değerlendirildi, lojistik ve Cox regresyon modelleri yaş, cinsiyet, AUD şiddeti ve PHQ-9 için düzeltildi. Elli dört hastanın 50'si izlemi tamamladı, 37'si (50 kişide) yineledi ve yinelemeye kadar medyan süre 45 gün oldu (özette çeyrekler arası aralık 24 ile 124 gün). Posterin başlangıç bulguları bölümünde beklenen ayrımcılık için 21,1 ile 12,3 karşılaştırması p=0,007, AUDIT için 28,1 ile 22,5 karşılaştırması p=0,04 olarak verilmiş; algılanan damgalanma ve yalnızlıkta yalnızca eğilim düzeyinde fark bildirilmiştir. Lojistik regresyonda beklenen ayrımcılık olasılık oranı (odds ratio) 1,12 (%95 güven aralığı 1,00 ile 1,26), p=0,04; algılanan damgalanma 1,21 (0,99 ile 1,47), p=0,06; yalnızlık 1,65 (0,82 ile 3,31), p=0,16 bulundu ve düzeltme sonrası yalnızca beklenen ayrımcılık anlamlı kaldı; her 1 puanlık artış yineleme olasılığında %12 artışa karşılık geldi. Kaplan-Meier analizinde yüksek beklenen ayrımcılık daha erken yinelemeyle ilişkiliydi (log-rank χ²=10,02, p=0,002) ve Cox modelinde risk oranı (hazard ratio) 1,10 (%95 güven aralığı 1,04 ile 1,12), p=0,001 iken algılanan damgalanma ve yalnızlık anlamsızdı. Kısıtlılıklar küçük örneklem, ağırlıklı olarak erkek örneklem ve ölçülmeyen karıştırıcı değişken olasılığıdır. Sonuç olarak toplumsal dışlanma beklentisi, genel ya da içselleştirilmiş damgalanma inançlarından daha belirleyici görünmekte ve yineleme önleme girişimleri için klinik olarak anlamlı bir hedef oluşturmaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri