Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0003

Bağımlılıklarda psikoplasti ve bütünleşik yönetim: ASAM ölçütleri kullanılarak ödül yolağının yeniden biçimlendirilmesine yönelik nörobiyolojik bir algoritma

PSYCHOPLASTY IN ADDICTIONS AND INTEGRATED MANAGEMENT: A NEUROBIOLOGICAL ALGORITHM OF REMODELING REWARD PATHWAY USING ASAM CRITERIA

Poster, ASAM 2024 çok boyutlu değerlendirmesini nörobiyolojik evrelemeyle birleştirerek baskın belirti örüntüsüne (dürtüsellik ya da kompulsivite) göre hedefe yönelik tedavi seçilmesini öneren üç adımlı bir algoritma sunmaktadır.

Amaç, çok boyutlu bağımlılık değerlendirmesi (ASAM 2024, dördüncü baskı) ile hastanın baskın bağımlılık evresine göre uyarlanmış nörobiyolojik girişimleri birleştiren standart bir klinik çerçeve tanımlamaktır. Yazarlar psikoplasti (psychoplasty) kavramını, kronik madde kullanımı ya da davranışsal bağımlılığın yol açtığı patolojik yeniden biçimlenmeyi tersine çevirmek üzere mezolimbik ve kortiko-striatal yolaklarda yapısal ve işlevsel nöroplastisitenin hedefe yönelik olarak uyarılması şeklinde tanımlamaktadır. Desen ampirik bir hasta çalışması değil, literatüre dayalı bir algoritma önerisidir; üç ardışık adımdan oluşur: ASAM 2024'ün altı boyutuyla çok boyutlu değerlendirme, doğrulanmış ölçeklerle (ICDS ve OCDUS) nörobiyolojik puanlama ve belirti baskınlığının sınıflanması, ardından hedefe yönelik tedavi planı. Sınıflama iki yolağa ayrılır: Yolak 1 dürtüsellik ve haz arayışı (nucleus accumbens ve prefrontal korteks hedefli), Yolak 2 kompulsivite ve acıdan kaçınma (dorsal striatum ve genişlemiş amigdala hedefli). Tedavi eşleştirmesinde Yolak 1 için koşullu ödül yönetimi (contingency management) ve örnek olarak naltrekson, Yolak 2 için BDT ve kabul ve kararlılık terapisi (ACT) ile örnek olarak buprenorfin ya da akamprosat önerilmektedir. Poster ayrıca ödül yolağının yeniden biçimlenmesine örnek süreçler sıralamaktadır: dijital ya da madde detoksu ile reseptör duyarlılığının artması, fiziksel egzersiz ile BDNF artışı ve yeni sinaps oluşumu, derin uyku ile glenfatik sistem temizliği ve karar verme berraklığı. Sonuç olarak yazarlar, tek tip yaklaşım yerine nörobiyolojik devre temelli modelin tedavide daha yüksek kesinlik sağlayabileceğini, başarılı tedavinin hem beynin biyolojik olarak yeniden bağlanmasını hem de altıncı boyutta tanımlanan sosyoçevresel engelleri ele alması gerektiğini savunmaktadır. Poster sayısal sonuç, örneklem ya da istatistiksel karşılaştırma içermemektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri