Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO118

Metamfetamin kullanımı olan opioid kullanım bozukluğunda aralıklı teta patlama uyarımının (iTBS) uzun dönem etkileri ve nöral mekanizmaları

LONG-TERM EFFECTS AND NEURAL MECHANISMS OF INTERMITTENT THETA BURST STIMULATION (ITBS) ON OPIOID USE DISORDER WITH METHAMPHETAMINE USE

Metadon idame tedavisindeki opioid kullanım bozukluğu olan ve metamfetamin de kullanan hastalarda aktif iTBS, metamfetamin relapsına kadar geçen süreyi belirgin biçimde uzatmış ve bu etkiye uyarım bölgesindeki nöral işlevin korunması aracılık etmiştir.

Çalışmanın amacı, metadon idame tedavisi (methadone maintenance therapy, MMT) alan opioid kullanım bozukluğu (opioid use disorder, OUD) olan ve eşzamanlı metamfetamin kullanan hastalarda aralıklı teta patlama uyarımının (intermittent theta burst stimulation, iTBS) metamfetamin kullanımını azaltmadaki etkililiğini ve altta yatan nöral mekanizmaları değerlendirmektir. Desen ek tedavi olarak uygulanan, çift kör, sham kontrollü randomize pilot çalışmadır; MMT kliniğinde 160 tedavi arayan hasta taranmış, 56 hasta çalışmaya alınmıştır. Dahil edilme ölçütleri DSM-5 opiat kullanım bozukluğu tanısı ve MMT alıyor olmak, dört hafta içinde en az dört kez metamfetamin idrar testi pozitifliği, 18 ile 65 yaş arasında olmak ve metadon dışında ilaç kullanmamaktır; katılımcılar sol dorsolateral prefrontal kortekse dört hafta boyunca haftada beş gün olmak üzere toplam 20 seans aktif ya da sham iTBS almış, girişim öncesi ve sonrası dinlenim durumu fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) yapılmış, metamfetamin kullanımı günlük öz bildirim ve haftalık idrar testleriyle 8 haftalık izlem boyunca değerlendirilmiştir. Grup ile izlem haftası arasında anlamlı etkileşim saptanmıştır (p < 0,001); yaş, cinsiyet ve eğitim için düzeltilmiş haftalık olasılık oranlarında (odds ratio, OR) TMS öncesinde gruplar arasında relaps riski açısından fark yokken, girişim döneminde izlem haftalarının %6,67'sinde, girişim sonrasında ise izlem haftalarının %55'inde aktif TMS grubunda relaps riski anlamlı olarak azalmıştır. Girişim sonrası izlemde 31 relaps olayı kaydedilmiş, relapsa kadar geçen ortanca süre gerçek TMS grubunda 33 hafta, sham grubunda 4 hafta bulunmuş, sağkalım analizinde TMS ilk metamfetamin relapsına kadar geçen süreyi anlamlı biçimde uzatmıştır (OR = 0,393, %95 GA 0,183 ile 0,844, p = 0,017). Özet metninde ayrıca iTBS'in uyarım bölgesinde düşük frekanslı dalgalanma genliğinde (amplitude of low frequency fluctuations, ALFF) azalmayı önlediği (p = 0,003), tüm beyin ağ analizinde küçük dünya özelliğini (small worldness) koruduğu (p = 0,043) ve işlevsel ayrışmayı artırdığı bildirilmiş; aracı değişken analizinde korunan DLPFC etkinliği iTBS'in relaps süresine etkisine tam aracılık etmiştir (a = 0,44; a çarpı b = 0,16; c = 0,36; c' = 0,03). Yazarlar bulguların iTBS'in yerel ve genel nöral işlevi koruyarak OUD'da metamfetamin kullanımını azalttığını gösterdiğini, bununla birlikte daha geniş ölçekli, uzun süreli randomize çalışmalara gereksinim olduğunu belirtmektedir (ClinicalTrials.gov: NCT04264741).

Tüm WCP 2026 özetleri