Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO113

Kuşatma altındaki bellek: savaşa bağlı konfabülasyonun nöropsikiyatrik derlemesi

MEMORY UNDER SIEGE: A NEUROPSYCHIATRIC REVIEW OF WAR-INDUCED CONFABULATION

Kronik savaş stresinin hipokampus ile prefrontal korteks arasındaki bağlantıyı bozarak yarattığı kaynak izleme kusuru, dijital propagandanın sömürebildiği biyolojik bir bellek çarpıtma yatkınlığı oluşturmaktadır.

Derlemenin amacı, hibrit savaş koşullarında bellek çarpıtmasının nöropsikiyatrik düzeneklerini, taktik çözümleme yerine klinik çıkarımları önceleyerek incelemek ve organik travmadan kaynaklanan kendiliğinden konfabülasyon ile sentetik anlatıların tetiklediği uyarılmış konfabülasyonu klinik olarak ayırt etmektir. Yöntem olarak PRISMA kılavuzuna uyan sistematik anlatısal sentez kullanılmış; Scopus, PsycNet ve PubMed taranmış, hipokampus-prefrontal devre, kortizole bağlı nörotoksisite ve kaynak izleme kusuru gibi terimler Boolean işleçleriyle kesiştirilmiştir. Akış şemasına göre veri tabanlarından 919 kayıt saptanmış, 51 yineleyen kayıt çıkarıldıktan sonra 868 kayıt taranmış, 757 kayıt dışlanmış ve tam metin için 111 rapora ulaşılması hedeflenmiştir; dahil edilme ölçütü etkin çatışma bölgesi popülasyonları ve ağır stres altında kodlama, dışlama ölçütü ise savaş dışı travma ve organik lezyonlardır. Sentez, çatışmaya bağlı hiperkortizolemi ile hipokampusun CA1 alt bölgesindeki yapısal kırılganlık arasında tutarlı bir ilişki olduğunu, bu işlevsel ayrışmanın kaynak izlemeyi bozarak bellek çarpıtmasına biyolojik yatkınlık yarattığını göstermektedir. Poster tablosunda üç anahtar bulgu özetlenmektedir: travma ve dissosiyasyon yanlış bellek yatkınlığını artırmakta (Sajjadi ve ark., 2021), aşırı uyarılmışlık bağlam kodlamasını kısıtlayarak aşırı genelleştirilmiş anılar üretmekte (Miano ve ark., 2022), olumsuz şema etkinleşmesi ise gerçeklik süzgecini bozup istemsiz anıları artırmaktadır (Griffin ve Fletcher, 2017). Organik konfabülasyon sabit frontal lezyonlara dayanırken, istikrarsızlaştırılmış bölgelerdeki uyarılmış konfabülasyon dijital propagandaya karşı telkine yatkınlığa bağlı bir yanıt olarak işlev görmektedir. Yazar, çatışma bölgelerinden gelen kişilerde kasıtlı yalancılık, yapısal beyin hasarı ve travmaya bağlı bellek çarpıtmasını ayırt etmenin güç olduğunu, standart tanı çerçevelerinin bu kesişimi yeterince yakalayamadığını vurgulamaktadır. Sonuç olarak klinisyenler ve adli psikiyatristler için anlatı güvenilirliğini değerlendirmeye yönelik bir çerçeve önerilmekte, 111 raporun tam metin incelemesinin sürdüğü ve ileride kaynak izleme kusurlarını sınayan ekolojik geçerliliği yüksek fMRI çalışmalarına öncelik verilmesi gerektiği belirtilmektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri