Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO108

Batı psikiyatrisi doğulu bir zihinle karşılaştığında: kültürlerarası uygulamada benlik ve ıstırap kavramlarını yeniden düşünmek

WHEN WESTERN PSYCHIATRY MEETS AN EASTERN MIND : RETHINKING THE IDEA OF 'SELF' AND SUFFERING IN TRANSCULTURAL PRACTICE

Bağımsız ve özerk benlik varsayımına dayanan standart psikiyatrik çerçeveler, karşılıklı bağımlı kültürlerden gelen hastaların ilişkisel ve ahlaki sıkıntısını bireysel patoloji olarak yanlış tanıma riski taşımaktadır.

Çalışmanın amacı, değerlendirmede varsayılan ölçüt olan özerk benlik kurgusunu sorgulamak, bağımsız ve karşılıklı bağımlı benlik modellerinin ıstırabın fenomenolojisini nasıl değiştirdiğini incelemek ve tanısal muhakemeye yardımcı olacak çoğulcu bir formülasyon çerçevesi önermektir. Yöntem, örnekleyici bir klinik vinyete dayanan kavramsal analiz ile kültürlerarası psikiyatri, kültürlerarası psikoloji, antropoloji ve Doğu felsefe geleneklerinden kanıtların anlatısal derlemesidir; çalışma WEIRD (Batılı, eğitimli, sanayileşmiş, zengin, demokratik) yanlılığını ve standart tanısal çerçeveleri tartışmaktadır. Vinyette, kronik hasta kardeşine tam zamanlı bakım verebilmek için işinden ayrıldıktan sonra 2 aydır somatik tükenme, anhedoni, kötü uyku, erken uyanma ve çökkün duygudurum tanımlayan Britanyalı Asyalı bir yazılım mühendisi sunulmakta; hastaya DSM-5'e göre majör depresif bozukluk, ICD-11'e göre tek epizotlu depresif bozukluk tanısı konmuş, SSRI başlanmış ve standart bilişsel davranışçı terapiye (cognitive behavioural therapy, CBT) yönlendirilmiştir. Bulgularda tek kültürlü model belirtileri (anhedoni, çökkün duygudurum) öncelikle terapötik düzeltme gerektiren unipolar depresyon özellikleri olarak görürken, çoğulcu model aynı belirtileri somatik gerginlikle ortaya çıkan eko ilişkisel denge bozukluğu ve ahlaki sıkıntı olarak tanımaktadır. BDT'de bilişsel çarpıtma (felaketleştirme, kişiselleştirme, ya hep ya hiç düşünme) sayılan inançların karşılıklı bağımlı benlikte gerçekçi olabileceği; patolojikleştirme ya da hezeyansal suçluluk olarak okunan tablonun ailevi matris içinde paylaşılan ahlaki sorumluluğa (Ubuntu, Xiao, Lian, Giri), boyun eğme ya da kendini feda şeması olarak okunan tablonun ise kolektif refahı öncelemenin etkin bir ahlaki tercih ve kimlik çekirdeği olmasına (Dharma, Birr al-Walidayn) karşılık gelebileceği gösterilmektedir. Sorunun kültürel terimlerle yeniden çerçevelenmesi ıstırabı patolojiden çıkarmaya, kişisel kusur yerine bağlamsal mücadeleye geçmeye ve daha karşılık bulan terapötik görüşmelere olanak vermektedir. Sonuç olarak uygulama önerileri epistemik alçakgönüllülük (ICD ve DSM ölçütlerini altta yatan kültürel ve ontolojik varsayımları akılda tutarak pragmatik klinik araç olarak kullanmak), ilişkisel formülasyon (akrabalık ödevlerini, ahlaki çerçeveleri ve açıklayıcı modelleri belirti listeleriyle birlikte haritalamak) ve çoğulcu tedavi (ilişkisel sadakati doğrulayan sistemik girişimlerle uyumlu, kültürel olarak tutarlı bakım) başlıklarında toplanmaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri