Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO028

Bir doz umut: şizofrenide bilişsel belirtiler için GLP-1 agonistlerinin nöroprotektif potansiyeli

A “SHOT” OF HOPE: NEUROPROTECTIVE POTENTIAL OF GLP-1 AGONISTS FOR COGNITIVE SYMPTOMS IN SCHIZOPHRENIA

Preklinik ve diğer hastalıklardaki olumlu verilere karşın, şizofrenide GLP-1 reseptör agonistlerinin bilişsel işlev üzerinde anlamlı yarar sağladığını gösteren klinik kanıt bulunmamaktadır.

Çalışma, GLP-1 reseptör agonistlerinin (GLP-1 RAs) şizofrenide (schizophrenia, SCZ) bilişsel işlevi iyileştirmede rol oynayıp oynayamayacağını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Tıbbi veri tabanlarında (ör. PubMed) sistematik olmayan bir tarama yapılmış ve şizofrenide bilişsel sonuçları inceleyen çalışmalar anlatısal derleme (narrative review) yöntemiyle sentezlenmiştir. Poster, şizofreni ile metabolik sendrom (metabolic syndrome, MetS) ilişkisinde hem içsel etkenleri (antipsikotik ilaç olmaksızın da görülen ilişki) hem de dışsal etkenleri (antipsikotiklerin kilo alımı ve metabolik sendrom gelişimindeki rolü, yaşam biçimi) tartışmakta; değişmiş bağırsak florası, insülin direnci ve hipotalamo-hipofizer-adrenal aksın bilişsel bozulmaya katkısını öne sürmektedir. Hagi ve arkadaşlarının 2021 tarihli sistematik derlemesinde metabolik sendrom, diyabet ve hipertansiyon şizofreni hastalarında global bilişsel bozulmayla anlamlı biçimde ilişkili bulunmuştur. Santral sinir sisteminde GLP-1 reseptör agonistlerinin oksidatif stresi, nöroinflamasyonu, nörotoksisite ve apoptozu azalttığı, nörogenezi (BDNF/CREB) artırdığı ve insülin direncini azaltarak NMDA reseptör etkinliği ve anlatımını artırdığı; diyabet ve metabolik sendrom, majör depresif bozukluk, bipolar bozukluk, Alzheimer hastalığı ve Parkinson hastalığında bilişsel düzelme kanıtı bulunduğu aktarılmaktadır. Buna karşın şizofreni özelinde 2026 tarihli geriye dönük bir kohort çalışmasında semaglutidin bilişsel yararı psikotik bozukluğu olan hastalarda istatistiksel anlamlılığa ulaşmamış (nokta tahminleri bir miktar yarar düşündürse de yazarlar bu grupta istatistiksel güç eksikliğini kısıtlılık olarak belirtmiştir), Ishoy ve arkadaşlarının 2017 tarihli randomize plasebo kontrollü çalışmasında 3 aylık eksenatid tedavisi sonrası bilişte anlamlı etki bulunmamış; Babic ve arkadaşlarının 2018 tarihli hayvan modeli çalışmasında liraglutidin tedavi başlangıcından itibaren verildiğinde olanzapin ve klozapinle ilişkili metabolik yan etkileri ve bilişsel kayıpları önleyebildiği, ancak yerleşmiş bozuklukları geri döndüremediği gösterilmiştir. Sonuç olarak bu çeviri boşluğu, şizofreni hastalarında bilişsel belirtilere yönelik geniş ölçekli randomize çalışmalara olan gereksinimi desteklemektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri