Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

Travmaya dekolonyal ve sistemik bir yaklaşıma doğru: post-kolonyal bağlamlarda bireyselleştirilmiş psikiyatrik modellerin eleştirisi

Toward a decolonial and systemic approach to trauma: critiquing individualized psychiatric models in post-colonial contexts

Travma, bireysel bir içsel bozukluktan çok kolektif bellek ve tahakküm ilişkilerine yerleşmiş toplumsal, kültürel ve siyasal bir olgu olarak ele alınmalıdır.

Çalışma, travmaya ilişkin baskın psikiyatrik yaklaşımların sınırlarını eleştirel biçimde incelemeyi ve Afrika kökenli topluluklarda post-kolonyal ve kuşaklararası travmayı anlamada sistemik ve dekolonyal bir çerçevenin uygunluğunu tartışmayı amaçlıyor; çağdaş travma anlayışları büyük ölçüde Batılı, birey merkezli ve biyomedikal çerçevelere dayanıyor ve kölelik, sömürgecilik ve ırksal şiddetle bağlantılı kolektif, tarihsel ve yapısal boyutları yeterince karşılamıyor. Yöntem olarak dekolonyal ve eleştirel psikiyatri perspektiflerinden eleştirel ve disiplinlerarası bir alanyazın derlemesi yapıldı; çözümleme Frantz Fanon, Edouard Glissant ve Roberto Beneduce'nin çalışmalarının yanı sıra DSM'ye, travma kuramına ve kuşaklararası aktarımın epigenetik modellerine yönelik güncel eleştirilerden yararlandı. Derleme üç temel sınırlılık öne çıkarıyor: klasik psikanalitik kavramlar, farklı aile ve kültür yapılarına sahip kölelik sonrası toplumlara evrensel biçimde uygulandığında Avrupa merkezli varsayımları yeniden üretebiliyor. İkinci olarak, kökeni Batılı askeri deneyimlere dayanan travma sonrası stres bozukluğu (post-traumatic stress disorder) tanısı acıyı bireyselleştirme ve yapısal şiddeti ile tarihsel sorumluluğu görünmez kılma eğilimi taşıyor. Üçüncü olarak, epigenetik yaklaşımlar değerli olmakla birlikte tarihsel travmayı biyolojikleştirme ve süregiden toplumsal eşitsizlikler ile siyasal hesap verebilirlikten dikkati uzaklaştırma riski taşıyor. Sonuç olarak travmanın dekolonyal ele alınışı, bireyselleştirilmiş patolojiden bağlama yerleşik acı anlayışlarına geçişi gerektiriyor; bilgi sistemlerinin yeniden merkeze alınması kültürel olarak uygun, etik temelli ve dönüştürücü psikiyatri uygulamalarına katkı sunabilir.

Tüm WCP 2026 özetleri