Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

Psikiyatride kültürel duyarlılık için bir yol haritası

A blueprint for 'cultural responsiveness' in psychiatry

Yedi alandaki kanıtların eleştirel derlemesine dayanan bir kültürel duyarlılık çerçevesi, psikiyatride eğitim, politika ve klinik uygulama için yol gösterici olarak önerilmektedir.

Çalışmanın amacı, küreselleşmiş ve giderek karmaşıklaşan bir dünyada psikiyatrinin kültürel duyarlılık (cultural responsiveness) hedefine ulaşmasına yönelik bir çerçeve sunmaktır. Yöntem olarak yedi alana ilişkin kanıtların eleştirel derlemesi yapılmıştır. Ele alınan alanlar şunlardır: kültürel psikiyatri ile tıbbi ve psikolojik antropoloji, kültürel psikoloji ve etno-epidemiyoloji kapsamında ıstırabın ve ruhsal hastalığın kültürel ontolojisi ile Kültürel Formülasyon Görüşmesi (Cultural Formulation Interview) gibi uygun değerlendirme çerçevelerinin kullanımı; kültür ile olumsuz çocukluk yaşantılarının (Adverse Childhood Experiences) uzun dönemli etkileri arasındaki etkileşimi tanıyan yaşam döngüsü yaklaşımları ve bunların perinatal, bebek, çocuk, ergen ve yaşlı psikiyatrisine yansımaları; etnisite, cinsiyet, kültür ve yaşam seyri arasındaki kesişimsellik (intersectionality) ile toplumsal cinsiyete dayalı şiddet gibi sorunlara kesişimsel yaklaşım. Bunlara ek olarak etno-psikofarmakoloji ve genetik polimorfizmler bağlamında kültürel sinirbilim ve iyatrojeniden kaçınma; düşük ve orta gelirli ülkelerdeki yüksek hastalık yükü karşısında küresel ruh sağlığı, ölçeklendirme, görev paylaşımı, basamaklı bakım ve hak temelli bakım; sindemi, şiddet ve afetler bağlamında kültüre uygun travma odaklı terapiler; psikoterapilerin uyarlanması ile yerli, geleneksel, dinsel ve manevi şifa uygulamalarının yerinin tanınması yoluyla yerel kültürel sermaye alanları incelenmiştir. Sonuç olarak kültürel duyarlılığa sahip psikiyatride eğitim, politika ve klinik uygulama için kanıta dayalı bir çerçeve ortaya konmakta; klinisyen, araştırmacı, politika yapıcı ve eğitimcilerin bu çerçeve rehberliğinde herkes için daha iyi ruh sağlığı sonuçları geliştirebileceği savunulmaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri