Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV1358

Savaşın zorla yerinden edilmiş nüfuslar üzerindeki küresel ruh sağlığı etkileri: güçlükler ve müdahalelere ilişkin bir derleme

GLOBAL MENTAL HEALTH IMPACTS OF WAR ON FORCIBLY DISPLACED POPULATIONS: A REVIEW OF CHALLENGES AND INTERVENTIONS

Zorla yerinden edilmiş nüfuslarda depresyon, anksiyete ve travma sonrası stres bozukluğu oranları tutarlı biçimde yüksektir ve bakıma erişim sistemik, yasal ve kültürel engellerle kısıtlanmaktadır.

Çalışmanın amacı, savaşın zorla yerinden edilmiş nüfuslar üzerindeki ruh sağlığı etkilerine ilişkin küresel kanıtları sentezlemek ve bakımdaki sistemik boşlukları belirlemektir. Yöntem olarak, çatışma ve çatışma sonrası ortamlarda farklı coğrafi bölgeleri kapsayan hakemli nitel ve nicel literatürün anlatısal derlemesi (narrative review) yapılmış; odak alanları bozukluk yaygınlığı, travma risk etmenleri ve müdahale etkililiği olarak belirlenmiştir. Bulgular, depresyon, anksiyete ve travma sonrası stres bozukluğu (post-traumatic stress disorder, PTSD) oranlarının tutarlı biçimde yüksek olduğunu; başlıca belirleyicilerin kümülatif travma maruziyeti ile süregiden yerinden edilmeye bağlı stres etkenleri olduğunu göstermektedir. Bakıma erişimdeki yapısal engeller sistemik (parçalanmış ya da yıkılmış sağlık altyapısı), yasal (statü ve sığınma sürecine ilişkin kronik belirsizlik) ve kültürel (dil engelleri ve kültürel olarak uyumsuz bakım modelleri) başlıklar altında toplanmıştır. Etkili müdahale stratejileri arasında en yüksek hasta katılımını sağlayan kültürel olarak uyarlanmış toplum temelli destek, ruh sağlığı hizmetini uzman olmayan sağlayıcılar aracılığıyla birinci basamağa taşıyan görev kaydırma (task shifting) modelleri ve psikososyal desteğin insani yardım dağıtımı içine yerleştirilmesi sayılmış; mevcut kanıtlarda düşük kaynaklı ortamlar için doğrulanmış ve ölçeklenebilir model eksikliği vurgulanmıştır. Sonuç olarak yerinden edilme travmasının ele alınması eşgüdümlü küresel finansman ve politika, kalıcı ve kültüre duyarlı bakım ağları ve geçici acil çözümlerin yerini alacak sürdürülebilir toplum temelli modeller gerektirmektedir. Gelecek çalışmalar için yerinden edilme sonrası uzun dönemli izlem verisi ve aktif çatışma bölgelerinde ölçeklendirmeye odaklanan uygulama bilimi önerilmektedir. Posterde nicel yaygınlık verisi ya da etki büyüklüğü (effect size) bildirilmemiştir.

Tüm WCP 2026 özetleri