Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV1251

Uzun etkili enjektabl ilaçlar: yararlar, etik değerlendirmeler, uygulama farklılıkları ve hukuki değerlendirmeler

LONG-ACTING INJECTABLE MEDICATIONS: BENEFITS, ETHICAL CONSIDERATIONS, PRACTICE VARIATION AND LEGAL CONSIDERATIONS

Uzun etkili enjektabl antipsikotikler ilaç uyumu, relaps ve yeniden yatış açısından tutarlı yarar sağlamasına karşın, özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde klinisyen ve hasta düzeyindeki engeller ile hukuki çerçeve farklılıkları nedeniyle yetersiz kullanılmaktadır.

Derleme, uzun etkili enjektabl (long-acting injectable, LAI) psikotrop ilaçların klinik yararlarını, etik boyutlarını, uygulama farklılıklarını ve hukuki çerçevelerini, özellikle yatan hasta ve taburculuk sonrası erken dönem bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem olarak hakemli literatürün anlatısal derlemesi (narrative review) yapılmış, başlıca tıp ve psikiyatri dergileri ile kılavuzlarda hedefli taramalarla belirlenen yayınlar klinik, etik, eğitsel ve hukuki alanlar altında, Amerika Birleşik Devletleri ile İsveç karşılaştırması da içerecek biçimde tematik olarak sentezlenmiştir. Derlenen literatürde LAI'ler oral formülasyonlara kıyasla tutarlı biçimde daha iyi ilaç uyumu, daha az relaps ve yeniden yatış, daha iyi işlevsel sonlanımlar, taburculuk sonrası bakım sürekliliğinin artması ve ayaktan izleme katılımın iyileşmesi ile ilişkilendirilmiştir. Uygulama farklılığı belirgindir: 15 Asya ülkesi ve bölgesinden 3.557 şizofreni hastasını kapsayan REAP çalışmasında sağlık sistemleri arasında LAI reçetelemesinde belirgin değişkenlik saptanmış, sekiz ülkeden klinisyen, hasta ve bakım verenleri içeren ADVANCE çalışmasında öneri ve erişim ülkeye göre önemli ölçüde farklılaşmış, 9.433 ayaktan ruh sağlığı kuruluşunun ulusal analizinde üçte birden azının LAI reçetelediği bulunmuştur. Hukuki bölümde aktarılan verilere göre 2010-2016 arasında LAI tedavisi alan 978 şizofreni ya da şizoaffektif bozukluk hastasının izlendiği bir Amerika Birleşik Devletleri çalışmasında ceza adaleti sistemiyle karşılaşma riski LAI başlangıcından sonraki 1 ve 2 yılda, öncesindeki 1 ve 2 yıla göre anlamlı olarak daha düşüktür; 2006-2013 arasında yaklaşık 30.000 şizofreni hastasını kapsayan bir İsveç çalışmasında hastaneye yeniden yatışlar LAI alanlarda oral antipsikotik alanlara göre %20-30 daha düşüktür. Etik tartışmada özerklik, paylaşılan karar verme ve yararlılık ilkeleri çerçevesinde bilgilendirilmiş onamın yeterliliği, LAI'nin uzun yarı ömrü nedeniyle tedavi kararını geri almanın güçlüğü ve istem dışı uygulamanın yalnızca karar verme kapasitesinin azaldığı, ağır yeti yitimi ya da kendine/başkasına risk gibi belirli koşullarda düşünülmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Yazarlar, bu yararlara karşın LAI'lerin Amerika Birleşik Devletleri'nde yetersiz kullanıldığını; sınırlı eğitim deneyimi, reçetelemede değişken rahatlık düzeyi, yetersiz hasta psikoeğitimi ve eyaletlere göre değişen hukuki düzenlemelerin buna katkıda bulunduğunu belirtmektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri