Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV1238

Psikiyatri yataklı servislerinde zorunlu tedaviyi azaltmayı amaçlayan müdahaleler: etkilerinin sistematik derlemesi ve meta-analizi

INTERVENTIONS IN PSYCHIATRIC INPATIENT SETTINGS AIMING TO DECREASE INVOLUNTARY TREATMENT: A SYSTEMATIC REVIEW AND META-ANALYSIS OF THEIR EFFECTS

Yatarak tedavide zorlayıcı önlemleri (coercive measures) azaltmayı hedefleyen müdahaleler psikoz hastalarında en az bir sonlanımda anlamlı azalma sağlayabiliyor, ancak müdahale türü ve ölçüm yöntemlerindeki heterojenlik neyin etkili olduğunu söylemeyi engelliyor.

Amaç, psikoz hastalarının bulunduğu psikiyatri yataklı servislerinde zorlamayı (coercion) azaltmak için denenmiş müdahale türlerini tanımlamak ve bildirilen sonlanımları özetlemekti. PRISMA rehberine uyan sistematik derlemede (PROSPERO: CRD42024565829) MEDLINE, Embase, Cochrane Library, CINAHL ve PsycINFO tarandı; çalışma örnekleminin %50'den fazlası psikoz olan, yatarak tedavide zorlamayı azaltmayı hedefleyen ve herhangi bir zorlama sonlanımı bildiren özgün araştırmalar alındı, kalite Effective Public Health Practice Project aracıyla değerlendirildi. Başlangıç ve güncelleme taramaları 3269 kayıt üretti; tam metin incelenen 162 makaleden 39'u ölçütleri karşıladı ve kalite değerlendirmesi sonrası orta ya da yüksek kaliteli 24 çalışma derlemeye alındı. Dahil edilen çalışmaların çoğu öncesi ve sonrası (pre/post) desenindeydi (n=12); 9'u randomize kontrollü çalışma (RCT), 3'ü randomize olmayan kontrollü çalışmaydı. Müdahaleler personel odaklı, hizmet kullanıcısı odaklı, örgüt odaklı, çevre odaklı ve farmakolojik odaklı kategorilere ayrıldı; 8 çalışma tek bileşenli müdahale (ilaç, kriz planı, hasta kontrollü yatış, personele video eğitimi) kullanırken çoğu müdahale (n=16) eğitim, iletişim, risk değerlendirmesi ve politika değişikliği gibi birden çok bileşen içeriyordu. Sonlanımlar heterojendi; çalışmaların çoğunda bildirilen sonlanımlardan en az birinde anlamlı zorlama azalması vardı, 16 çalışma tespit (restraint), 14 çalışma tecrit (seclusion) insidansı bildirdi ve her birinin yaklaşık %50'sinde müdahaleyle ilişkili azalma saptandı; zorla ilaç uygulaması insidansı bildiren 7 çalışmanın 2'sinde müdahale lehine anlamlı azalma bulundu. Yazarlar, müdahalelerin psikozu olan yatan hastalarda zorlamayı azaltmada başarılı olabileceği, ancak müdahale tipi ve bileşen sayısındaki heterojenlik ile zorlamanın farklı ölçülme biçimleri ve izlem sürelerinin, etkinliği neyin sağladığı sonucuna varmayı sınırladığı kanısındadır. Posterde birleştirilmiş bir meta-analiz sonucu sunulmamış, bulgular anlatısal olarak sentezlenmiştir.

Tüm WCP 2026 özetleri