Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV1067

Kaybın gizli maliyeti: mesleki yas ve hemşirelerin profesyonel yaşam kalitesine etkisi

THE HIDDEN COST OF LOSS: PROFESSIONAL BEREAVEMENT AND ITS EFFECT ON NURSES’ PROFESSIONAL QUALITY OF LIFE

Hemşirelerde hasta ölümüne verilen kısa dönemli yas tepkileri en güçlü biçimde merhamet yorgunluğuyla (compassion fatigue) ilişkiliyken, zaman içinde biriken değişimler hem tükenmişlik hem merhamet doyumu ile ilişkilidir.

Çalışmanın amacı, hemşirelerde mesleki yas (professional bereavement), profesyonel yaşam kalitesi ve sosyodemografik etkenler arasındaki ilişkiyi incelemektir. Tanımlayıcı korelasyonel desende, Ankara'da üç büyük hastanede yataklı serviste doğrudan hasta bakımı veren 176 hemşire ile Ocak ve Haziran 2022 arasında kolayda örnekleme ile yürütülmüştür; yönetici hemşireler, poliklinik hemşireleri ve 6 aydan az deneyimi olanlar dışlanmıştır. Ölçekler Mesleki Yas Ölçeği (Professional Bereavement Scale, PBS; kısa dönem yas tepkileri alt boyutu SBR 17 madde, Cronbach alfa=0,90; birikmiş genel değişimler alt boyutu AGC 15 madde, alfa=0,92) ve Profesyonel Yaşam Kalitesi Ölçeği (ProQOL-R-IV; merhamet doyumu, tükenmişlik, merhamet yorgunluğu; alfa=0,83) olup analizde Pearson korelasyonu ve çoklu doğrusal regresyon (SPSS 23, p<0,05) kullanılmıştır. Örneklemin %68,1'i 19-35 yaş aralığında, %89,2'si kadındır ve %48,9'u terminal dönemdeki hastaya bakım konusunda kendini yetkin hissettiğini bildirmiştir; PBS-SBR puanları hiçbir sosyodemografik ya da mesleki değişkene göre farklılaşmamış, PBS-AGC yalnız eğitim düzeyine göre farklılaşmıştır (lisansüstü 2,40; lisans 2,02; t=2,3; p=0,02). Kısa dönem tepkiler merhamet yorgunluğu ile r=0,58, merhamet doyumu ve tükenmişlik ile zayıf düzeyde (r yaklaşık 0,18) ilişkili bulunmuş; birikmiş değişimler merhamet doyumu ile r=0,33 ve merhamet yorgunluğu ile r=0,42 ilişkili iken tükenmişlikle ilişkisi anlamsız kalmıştır. Regresyonda PBS-SBR merhamet yorgunluğu varyansının %38'ini (R kare=0,383; F=35,61), tükenmişliğin %15'ini (R kare=0,151; F=10,20) ve merhamet doyumunun %11,6'sını (R kare=0,116; F=7,52); PBS-AGC ise sırasıyla %30 (R kare=0,300; F=14,59), %29 (R kare=0,295; F=14,26) ve %23 (R kare=0,238; F=10,59) oranında açıklamıştır. Yazarlar mesleki yasın bireysel baş etmeye bırakılacak bir durum değil, kurumsal destek gerektiren bir mesleki stres etkeni olarak tanınması gerektiğini; yüksek ölüm oranlı birimlerde rutin tarama, yas danışmanlığı, akran desteği ve yapılandırılmış geri bildirim oturumlarının sağlanmasını önermektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri