Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0917

Premenstrüel disforik bozuklukta beyaz cevher hacminin menstrüel döngü evresi ve belirti şiddetiyle ilişkisi

WHITE MATTER VOLUME IN RELATION TO MENSTRUAL CYCLE PHASE AND SYMPTOM SEVERITY IN PREMENSTRUAL DYSPHORIC DISORDER

Premenstrüel disforik bozukluğu olan kadınlarda beyaz cevher hacimleri sağlıklı kontrollere göre menstrüel döngü evresinden bağımsız olarak daha büyüktür; bu da duruma (state) değil özelliğe (trait) bağlı yapısal bir işareti düşündürmektedir.

Amaç, beyaz cevher hacminin (white matter volume, WMV) menstrüel döngü evresiyle (Çalışma I) ve premenstrüel disforik bozukluk (premenstrual dysphoric disorder, PMDD) belirti şiddetiyle (Çalışma II) ilişkili olup olmadığını iki ayrı örneklemde incelemektir. Yöntem olarak, PMDD tanılı kadınlarda ve sağlıklı kontrollerde mid-folliküler ve geç luteal evrelerde (n = 55; Çalışma I), ayrıca yalnızca geç luteal evrede (n = 64; Çalışma II) yapısal manyetik rezonans görüntüleme (magnetic resonance imaging, MRI) yapılmıştır; 18 ila 45 yaş arası, düzenli menstrüel döngüsü olan katılımcılar en az iki döngü boyunca Günlük Sorun Şiddeti Kaydı (Daily Record of Severity of Problems, DRSP) ile ileriye dönük belirti değerlendirmesi doldurmuş, PMDD tanısı DSM-5 ölçütlerine göre konmuş, döngü evresi kendi bildirimi ve serum estradiol ile progesteron düzeyleriyle doğrulanmıştır. Beyaz cevher hacmi vokselbazlı morfometriyle (voxel-based morphometry) hem ilgi bölgesi (region of interest, ROI) hem de keşfedici tüm beyin yaklaşımıyla değerlendirilmiş, anlamlılık p < 0,05 Aile Bazlı Hata (Family-Wise Error, FWE) düzeltmesiyle Eşiksiz Küme Güçlendirme (Threshold-Free Cluster Enhancement, TFCE) kullanılarak tanımlanmış, eğilim düzeyindeki etkiler için FWE düzeltmeli p < 0,1 eşiği kullanılmış ve ROI'ler arası çoklu karşılaştırma için Yanlış Keşif Oranı (False Discovery Rate, FDR) düzeltmesi uygulanmıştır. Çalışma I'de önceden tanımlanmış ROI'lerde grup ile evre etkileşimi saptanmamış, ancak anlamlı bir grup ana etkisi bulunmuştur: PMDD grubunda iki yanlı unsinat fasikülde (sol küme: 88 voksel, %13,9 artış, pFWE = 0,019, kısmi eta kare (partial eta squared) = 0,082; sağ küme: 73 voksel, %11,7 artış, pFWE = 0,067, kısmi eta kare = 0,140), eğilim düzeyinde sağ inferior fronto-oksipital fasikülde (156 voksel, %14,4 artış, pFWE = 0,061, kısmi eta kare = 0,140) ve sol forniks krus/fimbriada (30 voksel, %23,4 artış, pFWE = 0,028, kısmi eta kare = 0,060) daha büyük hacimler saptanmıştır. Tüm beyin düzeyinde grup ile evre etkileşimi gösterilememiş (pFWE > 0,1, TFCE), buna karşılık döngü evrelerinden bağımsız anlamlı bir grup ana etkisi (pFWE < 0,1, TFCE) bulunmuş ve kümeler sağ hemisferde forseps majör (39 voksel, pFWE = 0,091), vertikal oksipital fasikül (birinci: 244 voksel, pFWE = 0,070; ikinci: 26 voksel, pFWE = 0,093) ve superior longitudinal fasikülün ikinci bileşeninde (127 voksel, pFWE = 0,067) yer almıştır. Çalışma II'de beyaz cevher hacmi ile PMDD belirti şiddeti arasındaki ilişkiyi inceleyen analizler sürmektedir. Sonuç olarak, PMDD'li kadınlarda duygudurum düzenlenmesiyle ilişkili beyaz cevher yollarında menstrüel döngü evresinden bağımsız olarak daha büyük hacimler bulunmuş ve bu bulgular duruma bağlı değişimlerden çok özellik benzeri işaretleri desteklemiştir.

Tüm WCP 2026 özetleri