Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0134

Trajedi paradoksu: hüzünlü müzikle olumlu duygudurum düzenlenmesinin psikolojik ve nörobiyolojik mekanizmaları

THE TRAGEDY PARADOX: PSYCHOLOGICAL AND NEUROBIOLOGICAL MECHANISMS OF POSITIVE MOOD MODULATION THROUGH SAD MUSIC

Hüzünlü müzik, güvenli bir estetik bağlamda katarsis ve ödül yolaklarını etkinleştirerek olumsuz değerlikli uyaranın olumlu duygulanım yaratmasını sağlayan homeostatik bir düzenleyici işlevi görmektedir.

"Trajedi paradoksu", insanların haz ya da duygusal rahatlama için hüzün uyandıran müziği arama eğilimini tanımlar; gündelik yaşamda kaybı işaret eden ve kaçınılan bir duygu olan hüzün, sanatsal benzetimi içinde duygusal işlemleme için "güvenli" bir ortam sunar. Çalışma, hüzünlü müziğin homeostatik bir düzenleyici olarak nasıl işlediğini, psikolojik ödülleri ve olumsuz değerlikli uyaranların olumlu duygulanım durumları yaratmasını mümkün kılan sinir ağlarını incelemeyi amaçlamıştır. Bilimsel veri tabanlarından hüzün, müzik, nörogörüntüleme, müzik terapisi, depresyon, duygu, estetik, haz, prolaktin, duygular ve beyin anahtar sözcükleriyle elde edilen bulgular bütünleştirilmiş; duygu uyandırma mekanizmalarını sınıflandırmak için BRECVEMA çerçevesi kullanılmış ve psikolojik kuramlar (bilişselcilik ile duygulanımcılık) işlevsel manyetik rezonans görüntüleme ve pozitron emisyon tomografisi verileriyle karşılaştırılmıştır. BRECVEMA modeli, beyin sapı refleklerinden estetik yargıya uzanan sekiz uyarılma düzeyi tanımlamaktadır; müzik kaynaklı hüznün psikolojik ödülleri arasında katarsis (duygusal boşalım), çözülme ve ortaklık duygusu sayılmaktadır. Nörobiyolojik olarak hüzünlü müzik beyni gerçek bir tehdit olmaksızın sıkıntıyı benzeştirmeye "kandırmakta", telafi edici bir rahatlama için hipotalamik prolaktin salınımını tetiklemekte; eşzamanlı olarak estetik güzellik ventral striatum ve nükleus akkumbens ödül işlemlemesini etkinleştirmekte, anterior singulat korteks ve insula ise beden durumlarını haritalayarak fizyolojik ve psikolojik dengeyi yeniden kurmaktadır. Klinik olarak anhedoni (haz alamama) ve aleksitimi (duyguları tanımlamada güçlük) gösteren majör depresif bozukluk hastaları hüzünlü müziğe daha yoğun tepki vermekte ve duygudurumu düzenlemek ile iç durumlarını ifade etmek için bu müziği sağlıklı kontrollerden daha fazla kullanmaktadır; alımlayıcı müzik terapisi (receptive music therapy) bu yolakları güvenli ve sözel olmayan bir duygusal çıkış olarak kullanmaktadır. Sonuç olarak hüzünlü müzik, dinleyicinin sıkıntı veren yaşam durumlarından estetik güzelliğe odaklanarak uzaklaşmasını sağlayan güçlü bir duygulanım düzenleme aracıdır ve bu yolakların anlaşılması duygudurum bozukluklarında kişiselleştirilmiş, maliyet etkin girişimler geliştirmek için önem taşımaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri