Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0804

Glisemik kontrolün ötesinde: tip 2 diyabette depresif belirtilerin düzenlenmesinde GLP-1 reseptör agonistlerinin rolü

BEYOND GLYCEMIC CONTROL: THE ROLE OF GLP-1 RECEPTOR AGONISTS IN MODULATING DEPRESSIVE SYMPTOMS IN TYPE 2 DIABETES.

GLP-1 reseptör agonistleri tip 2 diyabetli hastalarda depresif belirtileri azaltmakta, bu yarar glisemik düzelmeden çok nöroinflamasyonun azalmasıyla ilişkili görünmekte ve intihar riskinde artışla birlikte gitmemektedir.

Derleme, tip 2 diyabet ve eşlik eden depresif bozukluğu olan hastalarda glukagon benzeri peptit-1 reseptör agonistlerinin (GLP-1 RA) depresif belirtileri azaltmadaki etkililiğini değerlendirmeyi amaçlamıştır; PubMed üzerinden GLP-1 RA ve depresyon anahtar sözcükleriyle sistematik olmayan bir tarama yapılmış, belirlenen dahil etme ve dışlama ölçütleriyle klinik ve preklinik veriler seçilmiştir. Arka planda GLP-1 RA'ların kan beyin bariyerini geçerek hipokampus, amigdala ve prefrontal kortekste etki gösterdiği, nöroinflamasyon, nöroplastisite ile serotonerjik ve dopaminerjik iletiyi düzenlediği; majör depresif bozukluğun tip 2 diyabet gelişme riskini %41 artırdığı, metabolik işlev bozukluğu olanlarda ise depresyon riskinin sağlıklı kontrollere göre yaklaşık iki kat olduğu belirtilmektedir. Pozzi ve arkadaşlarının 2019 tarihli sistematik derlemesinde dokuz insan çalışmasında GLP-1 RA'lar depresyon şiddetini kontrolden daha fazla azaltmış ancak fark istatistiksel anlamlılığa ulaşmamış; diyabeti olmayan katılımcıların yer aldığı tek çalışma dışlandığında diyabetli hastalarda yarar anlamlı hale gelmiştir (p<0,001). Chen ve arkadaşlarının 2024 tarihli meta-analizinde depresyon derecelendirme puanlarında GLP-1 RA lehine genel bir düzelme bulunmuş (standartlaştırılmış ortalama fark (standardised mean difference, SMD) 0,12; %95 güven aralığı 0,03 ile 0,21; rastgele etkiler modeli, 1087 ve 984 katılımcı; I2=%0). Alt grup analizinde etki sınıf içinde türdeş değildir: liraglutid için anlamlı yarar saptanırken (SMD 0,19; %95 GA 0,03 ile 0,35), eksenatid için anlamlı fark bulunmamıştır (SMD 0,09; %95 GA güven aralığı sıfırı içermektedir). Mevcut yazın duygudurumdaki düzelmenin sıklıkla kilo kaybından ve glisemik kontrolden bağımsız olduğunu, bunun yerine C-reaktif protein düşüşleriyle ilişkilendiğini, yani ikincil metabolik değişikliklerden çok sistemik inflamasyonun etkin yolak olduğunu düşündürmektedir. Güvenlilik açısından, Ueda ve arkadaşlarının 2024 tarihli İsveç ve Danimarka'dan 298.553 erişkini kapsayan ülke çapında aktif karşılaştırmalı kohortunda GLP-1 RA başlayanlarda SGLT2 inhibitörü başlayanlara göre intihar ölümünde artış saptanmamıştır (tehlike oranı (hazard ratio, HR) 1,25; %95 GA 0,83 ile 1,88). Yazarlar bu kanıtın sınıfın tümüne genellenemeyeceğini ve etkiyi hangi bileşiklerin taşıdığını belirlemek için ileri çalışma gerektiğini vurgulamaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri