Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0779

Uzun süreli silahlı çatışmanın ruh sağlığı yükü: kolombiya'nın çatışma sonrası geçiş sürecinden kanıtlar

MENTAL HEALTH BURDEN OF PROLONGED ARMED CONFLICT: EVIDENCE FROM COLOMBIA'S POST-CONFLICT TRANSITION

Kolombiya'da 2016 Barış Anlaşması'ndan on yıl sonra çatışma mağdurlarında ruhsal bozukluk yükü genel nüfusun yaklaşık iki katı olmayı sürdürmekte, buna karşın psikososyal bakım programının kapsayıcılığı çok düşük kalmaktadır.

Derleme, Kolombiya'nın 2016 Barış Anlaşması sonrası geçiş döneminde uzun süreli silahlı çatışmayla ilişkili ruh sağlığı yükünü ve ruh sağlığı ile psikiyatrik bakım sistemlerinin karşılaştığı temel güçlükleri incelemeyi amaçlamıştır. Yöntem olarak tarihsel, hukuki, klinik ve kamu politikası kaynaklarını bir araya getiren anlatısal belgesel derleme (narrative documentary review) kullanılmış; çatışma ile psikopatoloji ilişkisi, kırılgan gruplara (kadınlar, çocuklar, yaşlılar, etnik azınlıklar, LGBTIQ+ bireyler, engelliler) yönelik farklılaşmış yaklaşımlar, mağdur deneyimleri ve PAPSIVI adlı psikososyal bakım programının uygulama sorunları değerlendirilmiştir. Elli yılı aşkın iç silahlı çatışma yaklaşık 11 milyon mağdur, 14 milyondan fazla mağduriyet olayı, 8 milyondan fazla zorla yerinden edilme ve 1 milyondan fazla cinayetle sonuçlanmıştır. Çatışma mağdurlarında yaşam boyu ruhsal bozukluk yaygınlığı genel nüfusun yaklaşık 2 katıdır; en sık tanılar anksiyete (%18,6), depresyon (%17,2) ve travma sonrası stres bozukluğu (%14,4) olup ayrıca artmış intihar düşüncesi, madde kullanım bozuklukları, yeme bozuklukları ve davranım sorunları belgelenmiştir. Bakım kapsayıcılığında ciddi boşluklar saptanmıştır: kayıtlı mağdurların yalnızca %6,4'ü PAPSIVI'ye erişebilmiş, erişenlerin %29'u yalnızca tek bir terapi seansını tamamlamış ve seansların yalnızca %0,8'i grup temelli olmuştur; bakım kentsel bölgelerde yoğunlaşmakta, mağdur statüsünün kendisi tedaviyi bırakma açısından bir risk etkeni oluşturmaktadır. Bürokratik engeller, yeniden mağdurlaştırma, insandışılaştırıldığı algısı ve damgalanma temel bakım engelleri olarak tanımlanmış; düşük etkin kapsayıcılık, psikososyal ve klinik hizmetlerin parçalanmışlığı, belirli bölgelerde silahlı şiddetin sürmesi, iş gücü devri, grup yöntemlerinin az kullanılması ile deneysel çalışma ve uzunlamasına izlem eksikliği kavramsal değil operasyonel güçlükler olarak öne çıkmıştır. Sonuç olarak bakımın bireysel, tarihsel ve toplumsal düzeyleri kapsayan çok boyutlu bir psikososyal yaklaşımla yeniden düzenlenmesi gerektiği, psikiyatrinin barış inşasının temel bileşenlerinden biri olduğu vurgulanmaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri