Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0753

Ruh sağlığı risklerinin toplumsal belirleyicisi olarak mesleki stres etkenleri: otobüs şoförlerinde intihar dışı kendine zarar verme, alkol ve yiyecek bağımlılığı ile motivasyonun ağ analizi

OCCUPATIONAL STRESSORS AS SOCIAL DETERMINANTS OF MENTAL HEALTH RISKS: NETWORK ANALYSIS OF NON-SUICIDAL SELF-INJURY, ALCOHOL/FOOD ADDICTION, AND MOTIVATION IN BUS DRIVERS

Otobüs şoförlerinde intihar dışı kendine zarar verme, alkol ve yiyecek bağımlılığı ile motivasyon yapılandırılmış bir ağ oluşturmakta ve ödül ile korku en merkezi düğümler olarak öne çıkmaktadır.

Çalışma, güvenlik açısından kritik bir meslek grubunda intihar dışı kendine zarar verme (non suicidal self injury, NSSI), alkol kullanımı, yiyecek bağımlılığı ve motivasyon arasındaki yönsüz ve yönlü ilişkileri haritalamayı amaçladı. Güney Anhui'de Haziran 2023'te küme örnekleme ile 1.600 otobüs şoförü davet edildi, 1.311'i anketi tamamladı, 61'i dışlandı ve analiz örneklemi 1.250 kişi oldu (%98,7 erkek; yaş 47,7 ± 7,0). Ölçümler DSM-5 önerilen NSSI maddeleri, AUDIT, Yale Food Addiction Scale 2.0 (YFAS 2.0) ve alışkanlık, ödül, korku boyutlarını ölçen HRFS ile yapıldı; telefon kullanımı, beden kütle indeksi ve kilo değişimi ortak değişken olarak alındı. Analizde bootstrap ile kararlılık katsayıları hesaplanan glasso kısmi korelasyon ağı ve olası yönü belirlemek için 5.000 bootstrap ile Bayesçi yönlü döngüsüz çizge (Bayesian directed acyclic graph, DAG) kullanıldı. Ödül ve korku en merkezi düğümlerdi (güçlülük 1,34 ve 0,98; beklenen etki 1,49 ve 0,96) ve güçlülük, yakınlık ile beklenen etki kararlıydı (kararlılık katsayısı 0,70 üzerinde). En güçlü bağlantılar ödül ile korku arasında 0,64, ödül ile alışkanlık arasında 0,57 olarak bulundu; alkol kullanımı yiyecek bağımlılığı, NSSI ve motivasyonla ilişkiliydi, DAG'de ödül ve korku yukarı akışta yer alırken AUDIT uçta kaldı ve NSSI alkole yiyecek bağımlılığı üzerinden bağlandı. Yorumda bu grupta içmenin alışkanlıktan çok ödül arayışı ve korkudan kaçınmayla sürdüğü, aşırı yemenin duygu odaklı baş etme ve NSSI'dan riskli içmeye köprü işlevi görebileceği belirtildi. Kısıtlılıklar öz bildirime dayanma, neredeyse tümüyle erkek ve bölgesel örneklem, duygudurum ve yaşam olayı değişkenlerinin bulunmaması ile kesitsel verinin nedensellik kuramamasıdır; yazarlar ödül ve korkunun mesleki ruh sağlığı programları için en umut verici girişim hedefleri olduğunu bildirdi.

Tüm WCP 2026 özetleri