Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0622

Patlama ilişkili travmatik beyin hasarı olan asker ve gazilerde travma sonrası stres bozukluğu: yaygınlık, belirti şiddeti ve nörobiyolojinin sistematik derlemesi

PHYSICAL ACTIVITY, WELLNESS AND RECOVERY AMONG POPULATIONS IN INCARCERATION: A SYSTEMATIC REVIEW

Patlama ilişkili travmatik beyin hasarı olan asker ve gazilerde travma sonrası stres bozukluğu yaygınlığı ve belirti şiddeti, travmatik beyin hasarı olmayanlara göre anlamlı olarak yüksektir ve yaygın bir nöral imzayla birliktedir.

Bu kayda ait görsel dosyası, kongre sisteminde verilen hapsedilme koşullarındaki fiziksel etkinlik başlığıyla örtüşmemekte, patlama ilişkili travmatik beyin hasarı (blast related traumatic brain injury, B-TBI) olan asker ve gazilerde (military personnel and veterans, MP-V) travma sonrası stres bozukluğunu (post-traumatic stress disorder, PTSD) inceleyen bir posteri göstermektedir; özet posterin kendi içeriğine dayanmaktadır. Amaç, B-TBI olan MP-V grubunda PTSD havuzlanmış yaygınlığını, belirti şiddetini ve nörobiyolojik bağıntılarını belirlemektir. Derleme PRISMA 2020 kılavuzuna göre yürütülmüş, beş veri tabanı taranmış, tarama, veri çıkarımı ve kalite değerlendirmesi iki bağımsız araştırmacı tarafından Joanna Briggs Institute (JBI) kontrol listeleriyle yapılmış, niteliksel ve meta-analitik sentez ile alt grup analizi ve meta-regresyon uygulanmıştır; meta-analize alınan kohortlarda en çok gazi örneklemleri temsil edilmiş, PTSD saptaması belirti taraması ile klinik tanı arasında eşit dağılmış, ortalama yaş 25 ile 40 arasında değişmiş, örneklem büyüklükleri genellikle küçük kalmıştır. Kırk altı çalışmada maruz kalan gruplarda PTSD havuzlanmış yaygınlığı %48,6 (%95 güven aralığı 42,4-54,8), TBİ olmayan MP-V grubunda ise %22,4 (%95 GA 16,5-29,7) bulunmuş, maruz kalan alt gruplar arasında güven aralıkları örtüşmüş ve heterojenlik belirgin olmuştur (I2=%99). Belirti şiddetinde TBİ ya da patlamaya maruz kalan gruplar maruz kalmamış askeri kontrollere göre daha yüksek yük göstermiştir (Hedges g=1,34; %95 GA 0,91-1,75; Z=6,12; p<0,001), bu büyük bir etki büyüklüğüdür (effect size); B-TBI ile TBİ grupları arasında anlamlı fark saptanmamıştır (g=0,20; %95 GA -0,03 ile 0,43). Nörobiyolojik alanlarda beyaz cevher bütünlüğü 18 çalışmayla başı çekmiş, PTSD şiddetiyle ilişkili olarak korpus kallozum ve uzun asosiasyon yollarında azalmış fraksiyonel anizotropi bildirilmiş; yapısal görüntülemede kortikal ve hipokampal hacim kaybı, metabolik çalışmalarda serebellar ve medial temporal hipometabolizma, fonksiyonel çalışmalarda istirahatte amigdala-prefrontal disbağlantı ve korku işlemleme sırasında amigdala hiperaktivasyonu saptanmıştır. Ek alanlar endokrin işlev bozukluğu, değişmiş elektrofizyoloji, yüksek eksozomal tau ve amiloid-beta 42 ile IL-6 yüksekliğidir. Sonuç olarak B-TBI olan MP-V grubunda erken tanı için PTSD taraması, TBİ rehabilitasyon programlarına ruh sağlığı tedavisinin bütünleştirilmesi ve uzun dönem izlem gereksinimi vurgulanmaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri