Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0321

Nörodejeneratif hastalığı birincil duygudurum bozukluklarından ayırmada plazma NfL, GFAP ve p-tau217'nin tanısal performansı

DIAGNOSTIC PERFORMANCE OF PLASMA NFL, GFAP, AND P-TAU217 IN DIFFERENTIATING NEURODEGENERATIVE DISEASE FROM PRIMARY MOOD DISORDERS

Plazma nörofilament hafif zinciri (NfL) demans ile birincil duygudurum bozukluklarını ayırmada anlamlı tanısal performans gösterirken, p-tau217 yalnız Alzheimer hastalığıyla sınırlandırıldığında iyi performans vermiş ve duygudurum bozukluklarında sağlıklı kontrollere göre beklenmedik biçimde yüksek bulunmuştur.

Çalışmanın amacı, plazma NfL, glial fibriler asidik protein (glial fibrillary acidic protein, GFAP) ve fosforile tau 217 (p-tau217) biyobelirteçlerinin, tanısal belirsizliğin gerçekte ortaya çıktığı klinik ortamda nörodejeneratif hastalığı birincil duygudurum bozukluklarından ayırıp ayıramayacağını sınamaktır. Kesitsel desende, akut yatırılan birincil duygudurum bozukluğu olan psikiyatri hastaları (n = 187; MDB %71, bipolar depresyon %29), var olan bir demans kohortu (n = 167) ve toplumdan toplanan sağlıklı kontroller (n = 135) birleştirilmiş; NfL ve GFAP Quanterix Simoa ile, p-tau217 Gothenburg Üniversitesi'nin kendi geliştirdiği yöntemle ölçülmüş, grup farkları yaş, cinsiyet ve beden kitle indeksi için düzeltilen doğrusal modellerle ve 10.000 yinelemeli bootstrap %95 güven aralıklarıyla, tanısal doğruluk ise ROC analiziyle değerlendirilmiştir. Ortanca yaş duygudurum grubunda 51, kontrollerde 63, demans grubunda 61; ortanca MoCA puanı sırasıyla 27,0, 28,0 ve 21,0 olup duygudurum grubu diğerlerinden gençti (p < 0,001). Plazma NfL duygudurum bozukluklarında 7,9 pg/mL, kontrollerde 9,2 pg/mL, demansta 14,2 pg/mL ölçülmüştür. Demans grubunu duygudurum bozuklukları grubundan ayırmada en yüksek eğri altı alan (area under the curve, AUC) NfL ile elde edilmiştir: AUC 0,75 (%95 GA 0,70 ila 0,80), duyarlılık %74, özgüllük %66, doğruluk %69; GFAP için AUC 0,68 (0,62 ila 0,73), duyarlılık %47, özgüllük %81; p-tau217 için AUC 0,55 (0,48 ila 0,61), duyarlılık %32, özgüllük %85; karşılaştırma yalnız Alzheimer hastalığıyla sınırlandırıldığında p-tau217 için AUC 0,86 (0,80 ila 0,93), duyarlılık %86, özgüllük %82, doğruluk %83 bulunmuştur. Beklenmedik bulgu olarak her iki duygudurum bozukluğu grubunda p-tau217 düzeyleri kontrollere göre yüksekti; p-tau217 kesme değerini aşanların oranı kontrollerde %2, duygudurum bozukluklarında %16, demansta %32 idi ve düzeltilmiş doğrusal modelde sağlıklı kontroller duygudurum bozukluklarına göre 0,71 birim düşüktü (%95 GA 0,90 ila 0,51 düşük). Yazarlar NfL'nin anlamlı ayırt edici değer taşıdığını, GFAP'ın ikincil belirteç olarak sınırlı ek katkı sağladığını, birincil duygudurum bozukluklarında p-tau217 yüksekliğinin ise psikiyatrik popülasyonlarda bu belirtecin yorumlanması açısından araştırılması gereken yeni bir bulgu olduğunu belirtmektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri