Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0304

Travma ile kişilik arasında: TSSB, karmaşık TSSB ve sınırda kişilik bozukluğunda tanısal güçlükler

BETWEEN TRAUMA AND PERSONALITY: DIAGNOSTIC CHALLENGES IN PTSD, COMPLEX PTSD AND BORDERLINE PERSONALITY DISORDER

TSSB, karmaşık TSSB ve sınırda kişilik bozukluğu çekirdek belirtiler, travma öyküsü ve gidiş açısından ayrıştırılabilir; doğru ayırıcı tanı tedavi seçimini belirlediği için travma bilgili ve boylamsal değerlendirme gerekmektedir.

Çalışmanın amacı, travma sonrası stres bozukluğu (post traumatic stress disorder, PTSD), ICD-11 ile tanıtılan karmaşık TSSB (complex PTSD, C-PTSD) ve sınırda kişilik bozukluğu (borderline personality disorder, BPD) arasındaki temel farkları ve örtüşmeleri gözden geçirmek, bunların tanı ve tedavi açısından anlamını tartışmaktır. Yöntem olarak tanı ölçütlerine, klinik özelliklere ve kuramsal modellere odaklanan bir anlatısal derleme (narrative review) yapılmış, ayırt edici özellikleri ve örtüşme alanlarını belirlemek için ilgili çalışmalar ve uluslararası sınıflandırma sistemleri incelenmiştir. Karşılaştırma tablosunda TSSB'nin çekirdek özellikleri yeniden yaşantılama, kaçınma ve aşırı uyarılmışlık; BPD'nin özellikleri duygusal dengesizlik, kişilerarası ilişkilerde dengesizlik, kimlik karmaşası ve dürtüsellik; C-PTSD'nin özellikleri ise çekirdek TSSB belirtilerine eklenen benlik örgütlenmesinde bozulma (duygulanım düzenleme güçlüğü, olumsuz benlik algısı, kişilerarası zorluklar) olarak sıralanmaktadır. Travma öyküsü TSSB'de tek ya da zamanla sınırlı bir olay, BPD'de sık görülen erken travma (tanı için gerekli değil), C-PTSD'de uzamış ya da yinelenen olaylar biçimindedir; gidiş açısından TSSB belirtileri travmatik olayın ardından ortaya çıkarken BPD ergenlikte ya da erken erişkinlikte başlayan yaygın bir örüntü, C-PTSD ise uzamış travma sonrası kronik belirtilerle seyretmektedir. Travmaya maruz kalma her üç durumda da yaygındır ancak türü, süregenliği ve gelişimsel zamanlaması açısından farklılaşmaktadır. Tedavi de ayrışmaktadır: TSSB'de öncelikle travma odaklı psikoterapi, C-PTSD'de aşamalı ve travma odaklı yaklaşım, BPD'de ise diyalektik davranışçı terapi ya da zihinselleştirme temelli terapi gibi özelleşmiş psikoterapiler önerilmektedir. Sonuç olarak yanlış tanı uygunsuz tedaviye yol açabileceğinden, tanısal doğruluğu artırmak ve bireyselleştirilmiş girişimleri yönlendirmek için travma bilgili ve boylamsal değerlendirme kritik görülmektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri