Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0052

Bağımlılık çerçevesinde kumar oynama bozukluğu: nörobiyolojik örtüşmeler, ayrışan bilişsel mekanizmalar ve hassas psikiyatriye yönelik çok modlu belirteçler

GAMBLING DISORDER IN THE ADDICTION FRAMEWORK: NEUROBIOLOGICAL OVERLAPS, DISTINCT COGNITIVE MECHANISMS, AND MULTIMODAL MARKERS TOWARD PRECISION PSYCHIATRY

Kumar oynama bozukluğu bağımlılık çerçevesine oturmakla birlikte nörokimya ve ipucu içeriği açısından madde kullanım bozukluklarından ayrışmaktadır ve sonraki adım relaps öncesi durumun ileriye dönük çok modlu kestirimidir.

Çalışmanın amacı, kumar oynama bozukluğunun (gambling disorder, GD) nörobiyolojisi, kumara özgü mekanizmaları ve çok modlu belirteçlerine ilişkin kanıtı sentezleyerek relaps riskinin daha erken saptanmasına yönelik bir model önermekti. PRISMA-ScR yöntemiyle PubMed, Embase, PsycINFO ve Scopus veri tabanlarında 2000 ile 2026 arasında GD'nin nörobiyolojisi, bilişi, relapsı, tedavisi ya da dijital belirteçleri üzerine insan çalışmaları tarandı; 867 birincil çalışma taranarak 95'i dahil edildi ve mekanistik sentez bu kaynakların 38'ine dayandı. Kanıt haritasında nörobiyoloji 22, biliş 18, epidemiyoloji ve fenotip 16, GD ile madde kullanım bozukluğu karşılaştırması 16, dijital ve hassas psikiyatri 13, tedavi 10 çalışmayla temsil edildi; mekanistik kanıt (%40,0) dijital ve hassas psikiyatri araştırmalarına (%13,7) ağır bastı. Epidemiyolojik veriler küresel erişkinlerin %46,2'sinin son 12 ayda kumar oynadığını, ABD'deki erişkinlerin %22'sinin son bir yılda spor bahsi oynadığını, spor bahisçileri arasında sorunlu kumar oranının %8,9 ve çevrimiçi kumarhane ile slot üzerinden sorunlu kumar oranının %15,8 olduğunu göstermektedir. Sağlıklı kontrollere göre ventral striatum genel ödüle küt (blunted, yönü tartışmalı) yanıt verirken kişiselleştirilmiş ipucu, belirsizlik, az farkla kaçırma (near miss) ve uç bahislerde artmış yanıt vermekte; insula ile orbitofrontal korteks kişiselleştirilmiş ipucu ve az farkla kaçırmada artmış, frontal kontrol ise genel ödül ve kişiselleştirilmiş ipucunda azalmış etkinlik göstermektedir. On beş hücrenin beşinde GD'ye özgü yeterli veri bulunmamaktadır ve bunlar boşluk olup olumsuz bulgu değildir; dijital ve hassas psikiyatri kanıtının 13 çalışmasında EEG ile makine öğrenmesi 4, dijital girişim ve JITAI 4, ekolojik anlık değerlendirme (EMA) 1, kalp hızı değişkenliği 1, diğer biyobelirteçler 3 çalışmayla temsil edilmektedir. Yazarlar yatkınlık, anlık durum, bağlam ve erişim, platform davranışı ve dinamik risk kestiriminden oluşan beş basamaklı bir çeviri modeli önermektedir; bunun bir araştırma hipotezi olduğu ve henüz klinik olarak doğrulanmış böyle bir sistem bulunmadığı posterde belirtilmektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri