Bir üniversitede DEHB tanısı almış 68 öğrencinin tamamı mezun oldu. Not ortalamaları tipik mezundan farklı değildi.
"DEHB olsan okul bitiremezdin" cümlesi bir ölçüt değil, bir varsayım. Tanı, belirtilerin günlük işlevi bozmasını arar. Diplomanın olmamasını değil.
Kanada'da DEHB tanılı 135 üniversite öğrencisiyle yapılan çalışmada öğrencilerin %67'si yürütücü işlevlerde ağır düzeyde bozulma bildirdi. Aynı öğrencilerin not ortalamaları ve standart testleri ortalama aralıktaydı. Notlar, yaşanan zorlanmayı yakalamıyordu.
Bu, riski küçümsemek değil. 98 çalışmanın birleştirildiği meta analizde DEHB, liseyi tamamlayamama ile ilişkili bulundu (olasılık oranı 3,7). Ama olasılık oranı grup düzeyinde bir ifadedir. Aynı grubun içinde mezun olanlar da vardır, olmayanlar da.
Peki nasıl bitiriyorlar? Tanı öncesinde geliştirilen telafi stratejileriyle: düzen kurma, dikkati yönetme, sosyal ayarlamalar. Yüksek zeka da tabloyu silmez, gizler. IQ'su 120 üzerindeki DEHB'li çocuklar bilişsel testlerde ortalama zekalı kontrol grubuyla aynı düzeyde kalıyor. Kadınlarda tanı ortalama dört yıl daha geç konuyor ve öncesinde daha sık anksiyete veya depresyon tanısı alınıyor.
Klinikte sorulacak soru "bitirdin mi" değil, "neye mal oldu". Telafi stratejileri sorulmalı. Kadınlarda tanı sırası gözden geçirilmeli. Ve tarama tanı değildir.