3 milyon hastalık ABD verisi (Quinn et al., American Journal of Psychiatry 2017): DEHB ilacı kullanılan dönemde madde ilişkili acil servis başvuruları erkeklerde %35, kadınlarda %31 azaldı. Tedavi bittikten 2 yıl sonra bile koruyucu etki sürüyor.
İsveç ulusal kayıt verisi (Chang et al., 2014; n=38.753): reçeteli stimülan kullananlarda madde kötüye kullanımı %31 daha düşük. BMJ 2025’te yayımlanan hedef-deneme analizi (Zhang et al.; n=148.581): DEHB ilacı başlamak madde kötüye kullanımını %15, intihar davranışını %17, suç davranışını %13 azaltıyor.
Mekanik açıklama (Volkow et al., 2003): ağızdan alınan stimülanlar beyinde dopamini YAVAŞ yükseltir — tedavi etkisi. Burundan/damardan alımda dopamin hızlı yükselir — bağımlılık etkisi. Reçete dozu doğru kullanıldığında bağımlılık riski olmadığı gibi koruyucu.
Asıl risk tedavisizlik. Tedavi edilmemiş DEHB, bağımlılık riskini 2–6 kat arttırıyor. Beyin ödül devresi yetersiz çalıştığında kişi sigara, esrar, alkol ya da kokaine yöneliyor — bilim buna “self-medikasyon” diyor. JAMA Psychiatry 2015: eş zamanlı DEHB ve kokain bağımlılığı olanlarda yüksek doz amfetamin tedavisi, plaseboya kıyasla 4 kat daha yüksek başarı oranı sağladı.
Tedavi kararı korkudan değil, kanıttan beslenmeli.