Zaman duyguların hem ilacı, hem zehridir. Hangisi olacağını siz belirlersiniz.
Olumsuz duygular zamanla daha hızlı söner — buna “solan duygu yanlılığı” denir; 10 farklı kültürde, 2.400 otobiyografik anıda gösterilmiş bir nöroregülasyon örüntüsüdür. Aynı zamanda Gilbert ve ekibinin gösterdiği gibi, beynin psikolojik bağışıklık sistemi sayesinde toparlanmamız beklediğimizden çok daha hızlıdır. Bugün dayanılmaz görünen acı, aynı şiddetiyle kalmayacak.
Ama zamanın diğer yüzü de var. Hedonik adaptasyon sessizce işler: uğruna yıllarca mücadele ettiğimiz şeyler kavuştuğumuzda gözümüzde küçülmeye başlar. Haklı bir öfke, söylenmesi gereken bir söz, anlamlı bir fırsat — söndüğünde geri gelmeyebilir. Loewenstein’ın çalışmaları da net: sakinken fırtınalı halimizi öngöremeyiz, fırtınadayken sakinleşeceğimize inanamayız. İkisi arasındaki empati boşluğu pek çok pişman olunacak kararın kaynağıdır.
Klinik bilgelik, zamana ne zaman güvenip ne zaman güvenmeyeceğini bilmektir. Sıcak anlarda alınmış geri dönüşsüz kararları 72 saat erteleyin. Solmuş değeri bilinçli takdir ve çeşitlilikle yeniden uyandırın. Memory reconsolidation üzerine yapılan çalışmalar gösteriyor ki olumsuz bir anıyı hatırlarken bilinçli olarak olumlu bir anlam katmak, anıyı 2 ay sonra bile pozitif tonda yeniden inşa edebiliyor. Yani zamanın geçmiş üstündeki gücünü pasif değil, aktif kullanabilirsiniz.