Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO414

Kamusal söylemde ruhsal hastalığın damgalanması: psikiyatride medya, sosyal medya ve yapay zekâ platformu temsillerinin kültürlerarası analizi

THE STIGMATIZATION OF MENTAL ILLNESS IN PUBLIC DISCOURSE: A TRANSCULTURAL ANALYSIS OF MEDIA, SOCIAL MEDIA, AND AI PLATFORM REPRESENTATIONS IN PSYCHIATRY

Geleneksel medya, sosyal medya ve yapay zekâ platformları ruhsal hastalığı ağırlıklı olarak risk ve toplumsal tehdit anlatılarıyla çerçeveleyerek damgalanmayı pekiştirmekte, bu çerçeveleme kültürel bağlama göre değişmektedir.

Amaç, ruhsal hastalığın medyada ve yapay zekâ (artificial intelligence, AI) kaynaklı söylemde nasıl temsil edildiğini incelemek, damgalanmayı artıran ya da azaltan yinelenen temaları belirlemek ve bu temsillerin kültürel bağlamlara göre nasıl değiştiğini araştırmaktır. Yöntem, Arksey ve O'Malley çerçevesi ile PRISMA-ScR raporlama kılavuzunu izleyen bir kapsam derlemesidir (scoping review); PubMed, Embase ve PsycINFO'da ruhsal hastalık, ruh sağlığı damgalanması, medya, sosyal medya (TikTok, Instagram, Facebook), yapay zekâ, söylem ve kamusal algı terimleriyle yapılandırılmış arama yapılmış, veriler dil, çerçeveleme, damgalanma ve kültürel farklılıklar açısından haritalanarak anlatısal tematik sentez uygulanmıştır. Ayrıca adli psikiyatri olgularına ilişkin medya haberleri, sosyal medya paylaşımları ve yapay zekâ tarafından üretilen özetlerden oluşan amaçlı bir örneklem incelenmiş, farklı bölgelerden öğrencilerin kendi kültürel bağlamlarındaki içerikleri değerlendirdiği kültürlerarası bir işbirliği yürütülmüştür. Veri tabanlarından 65 kayıt taranmış (PubMed n = 30, Embase n = 25, PsycINFO n = 10), 20 yinelenen kayıt çıkarılmış, 45 kayıt başlık ve özet düzeyinde taranmış, 20 çalışma tam metin değerlendirmesine alınmış ve 10 çalışma derlemeye dahil edilmiştir. Altı ana tema belirlenmiştir: süregelen kamusal damgalanma, kültürel ve bağlamsal farklılıklar, iki yüzü keskin bir araç olarak sosyal medya, çevrimiçi söylem ve kamusal algılar, medya çerçevelemesinin damgalanmayı pekiştirmesi, yapay zekâ üretimi içerik ve önyargının yeniden üretilmesi. Medya temsilleri ruhsal hastalığı sıklıkla şiddet, risk, öngörülemezlik ya da kişisel sorumluluk anlatılarıyla çerçevelemiş, sosyal medya hem damgalanma kaynağı hem de savunuculuk ve akran desteği alanı olarak işlev görmüş, yapay zekâ çıktıları eğitim verisindeki toplumsal önyargıları yeniden üretme eğilimi göstermiştir; kültürlerarası karşılaştırmada Birleşik Krallık daha fazla açıklık ve farkındalık sergilerken Macaristan'da daha yüksek damgalanma ve daha düşük ruh sağlığı okuryazarlığı bildirilmiştir. Sonuç olarak sorumlu iletişim uygulamaları, kültüre duyarlı eğitim ve etik yapay zekâ kullanımı gerekli görülmekte; sınırlılıklar arasında ülkeler ve kültürel bağlamlar açısından kanıtın sınırlı olması, yapay zekâ ve sosyal medya içeriğine ilişkin araştırmanın az olması ve çalışma desenlerindeki çeşitliliğin doğrudan karşılaştırmayı güçleştirmesi yer almaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri